Sao y chứng thực giấy tờ, tài liệuTình trạng hàng xóm tự ý dựng rào chắn, xây tường, đặt vật cản hoặc lấn chiếm lối đi chung xảy ra khá phổ biến tại nhiều địa phương, gây ảnh hưởng trực tiếp đến việc đi lại, sinh hoạt của các hộ dân xung quanh. Khi quyền sử dụng lối đi chung bị xâm phạm, người dân hoàn toàn có quyền yêu cầu cơ quan có thẩm quyền bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình. Vậy khi hàng xóm chặn lối đi chung thì phải xử lý như thế nào? Quy trình giải quyết tranh chấp được thực hiện ra sao? Hãy cùng Văn phòng công chứng Nguyễn Huệ tìm hiểu thông tin qua bài viết dưới đây.
1. Hàng xóm chặn lối đi chung phải xử lý thế nào?
Hiện nay, pháp luật chưa có quy định cụ thể về khái niệm “lối đi chung”. Tuy nhiên, có thể hiểu đây là phần diện tích đất được các chủ sử dụng đất cùng sử dụng làm đường đi ra đường giao thông công cộng hoặc phục vụ nhu cầu đi lại chung của nhiều hộ gia đình.
Do đó, khi phát sinh tranh chấp hoặc có hành vi cản trở việc sử dụng lối đi chung, người có quyền lợi bị ảnh hưởng có thể yêu cầu cơ quan nhà nước có thẩm quyền hoặc Tòa án xác định quyền sử dụng lối đi theo quy định tại khoản 2 Điều 254 Bộ luật Dân sự 2015.
>>> Xem thêm: Công chứng hợp đồng tặng cho đối với đất thổ cư được thực hiện thế nào?
1.1. Cơ quan nào có thẩm quyền giải quyết tranh chấp lối đi chung?
Theo Điều 3 Nghị quyết 04/2017/NQ-HĐTP, đối với tranh chấp liên quan đến lối đi chung, thủ tục hòa giải là điều kiện bắt buộc trước khi khởi kiện, trừ một số trường hợp đặc biệt như tranh chấp thừa kế, giao dịch về quyền sử dụng đất hoặc chia tài sản chung.
Pháp luật luôn khuyến khích các bên tự thương lượng hoặc tiến hành hòa giải tại cơ sở để giải quyết mâu thuẫn.
Bên cạnh đó, khoản 2 Điều 235 Luật Đất đai 2024 cũng quy định nếu các bên không tự hòa giải được thì có thể gửi đơn đến UBND cấp xã nơi có đất để tổ chức hòa giải.
Cần lưu ý rằng tranh chấp về lối đi chung thực chất là tranh chấp liên quan đến quyền đối với bất động sản liền kề, không phải là tranh chấp đất đai theo nghĩa thông thường.
Vì vậy, UBND cấp xã chỉ có thẩm quyền tổ chức hòa giải mà không có quyền ra quyết định giải quyết cuối cùng. Sau khi hòa giải không thành, người dân có thể khởi kiện tại Tòa án nhân dân cấp huyện nơi có bất động sản để yêu cầu giải quyết tranh chấp.
1.2. Cách xử lý khi hàng xóm tự ý chặn lối đi chung
Trước tiên, cần xác định rõ lối đi đang tranh chấp là lối đi chung hay thuộc quyền sử dụng riêng của một cá nhân, hộ gia đình nào đó. Việc xác định có thể căn cứ vào Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, hồ sơ địa chính hoặc các văn bản thỏa thuận về lối đi giữa các chủ sử dụng đất trước đây.
– Trường hợp 1: Lối đi thuộc quyền sử dụng của gia đình bạn
Nếu hồ sơ địa chính hoặc Giấy chứng nhận thể hiện phần lối đi nằm trong diện tích đất thuộc quyền sử dụng hợp pháp của gia đình bạn và không có thỏa thuận nào về việc sử dụng chung thì bạn có đầy đủ quyền đối với phần diện tích đó.
Khi hàng xóm tự ý dựng vật cản, xây tường hoặc thực hiện các hành vi ngăn cản việc sử dụng đất hợp pháp, hành vi này được xem là xâm phạm quyền sử dụng đất của người khác.
Trong trường hợp này, trước hết nên trao đổi, yêu cầu hàng xóm chấm dứt hành vi vi phạm. Nếu không đạt kết quả, có thể đề nghị cơ quan có thẩm quyền xử lý vi phạm hành chính.
Theo Điều 15 Nghị định 123/2024/NĐ-CP, hành vi cản trở hoặc gây khó khăn cho việc sử dụng đất của người khác có thể bị xử phạt như sau:
- Phạt tiền từ 01 – 03 triệu đồng đối với hành vi để vật liệu xây dựng hoặc các vật dụng khác gây cản trở việc sử dụng đất;
- Phạt tiền từ 05 – 10 triệu đồng đối với hành vi đào bới, xây dựng công trình, làm hàng rào hoặc dựng vật cản trên lối đi;
- Buộc khôi phục lại hiện trạng ban đầu của khu đất bị vi phạm.
Lưu ý, mức xử phạt nêu trên áp dụng đối với cá nhân. Nếu tổ chức vi phạm thì mức phạt sẽ gấp đôi theo quy định của pháp luật.
>>> Có thể bạn quan tâm: Danh sách các Văn phòng công chứng làm việc cả thứ 7 và chủ nhật tại Hà Nội.
– Trường hợp 2: Lối đi là tài sản sử dụng chung của nhiều hộ gia đình
Đối với lối đi chung không thuộc quyền sở hữu riêng của bất kỳ ai, việc tự ý chiếm dụng hoặc chặn lối đi có thể làm phát sinh tranh chấp giữa các hộ dân cùng sử dụng.
Mặc dù liên quan đến đất đai nhưng đây không phải là tranh chấp quyền sử dụng đất mà là tranh chấp về quyền đối với bất động sản liền kề.
Trong trường hợp này, các bên cần thực hiện theo trình tự giải quyết tranh chấp được pháp luật quy định.
– Thực hiện hòa giải
Theo Điều 3 Nghị quyết 04/2017/NQ-HĐTP, hòa giải là thủ tục bắt buộc trước khi khởi kiện đối với tranh chấp lối đi chung.
Theo khoản 2 Điều 235 Luật Đất đai 2024, các bên có thể lựa chọn:
- Tự thương lượng, hòa giải với nhau;
- Yêu cầu UBND cấp xã tổ chức hòa giải.
Nếu không thể tự giải quyết, người dân có quyền gửi đơn yêu cầu UBND cấp xã nơi có đất tiến hành hòa giải tranh chấp.
Trong thời hạn không quá 30 ngày kể từ ngày nhận được đơn, UBND cấp xã phải tổ chức hòa giải và lập biên bản ghi nhận kết quả.
Nếu hòa giải không thành hoặc một bên không đồng ý với kết quả hòa giải thì có thể tiếp tục yêu cầu cơ quan có thẩm quyền giải quyết.
– Khiếu nại hoặc khởi kiện
Sau khi hòa giải không thành, đương sự được lựa chọn một trong hai phương thức giải quyết tranh chấp theo khoản 2 Điều 236 Luật Đất đai 2024.
– Phương án 1: Khiếu nại đến Chủ tịch UBND có thẩm quyền
Người có quyền lợi bị ảnh hưởng có thể gửi đơn đến Chủ tịch UBND cấp huyện để yêu cầu giải quyết.
Nếu không đồng ý với quyết định giải quyết của Chủ tịch UBND cấp huyện thì trong thời hạn luật định có thể khiếu nại tiếp lên Chủ tịch UBND cấp tỉnh hoặc khởi kiện ra Tòa án.
– Phương án 2: Khởi kiện tại Tòa án
Theo quy định của pháp luật tố tụng dân sự, Tòa án nhân dân cấp huyện nơi có bất động sản tranh chấp là cơ quan có thẩm quyền giải quyết tranh chấp liên quan đến lối đi chung.
Do đó, nếu việc hòa giải không đạt kết quả, người dân có thể nộp đơn khởi kiện yêu cầu Tòa án buộc bên vi phạm chấm dứt hành vi cản trở và khôi phục lại lối đi.
Trong trường hợp việc chặn lối đi gây thiệt hại về tài sản hoặc ảnh hưởng đến quyền lợi hợp pháp khác, người bị thiệt hại còn có quyền yêu cầu bồi thường theo quy định của pháp luật.
>>> Xem thêm: Di chúc không công chứng có hiệu lực pháp lý hay không? Thủ tục làm sổ đỏ thừa kế nhanh chóng hàng đầu Hà Nội.
2. Quyền về lối đi của người sử dụng đất
Điều 254 Bộ luật Dân sự 2015 quy định rõ quyền về lối đi qua đối với bất động sản bị vây bọc.
Theo đó, chủ sở hữu bất động sản không có hoặc không đủ lối đi ra đường công cộng có quyền yêu cầu chủ sở hữu bất động sản liền kề dành cho mình một lối đi hợp lý.
Lối đi được lựa chọn phải bảo đảm thuận tiện cho việc sử dụng của bất động sản bị vây bọc, đồng thời hạn chế tối đa thiệt hại đối với bất động sản chịu hưởng quyền.
Như vậy, pháp luật ghi nhận quyền được mở lối đi qua đối với bất động sản liền kề nhằm bảo đảm nhu cầu đi lại chính đáng của người sử dụng đất.
Tuy nhiên, người được hưởng quyền về lối đi qua có trách nhiệm bồi thường hợp lý cho chủ sở hữu bất động sản chịu hưởng quyền, trừ trường hợp các bên có thỏa thuận khác.
Riêng trường hợp bất động sản được chia tách thành nhiều phần cho nhiều người sử dụng khác nhau thì phải dành lối đi cần thiết cho người ở phía trong mà không được yêu cầu bồi thường.
3. Một số quyền khác đối với bất động sản liền kề
Theo Điều 245 Bộ luật Dân sự 2015, ngoài quyền về lối đi qua, người sử dụng đất còn có một số quyền khác đối với bất động sản liền kề nhằm bảo đảm việc khai thác và sử dụng đất hiệu quả.
3.1. Quyền cấp nước, thoát nước qua bất động sản liền kề
Điều 252 Bộ luật Dân sự 2015 quy định nếu do điều kiện tự nhiên mà việc cấp nước hoặc thoát nước bắt buộc phải đi qua bất động sản khác thì chủ sở hữu bất động sản đó phải tạo điều kiện cho việc dẫn nước.
Người được hưởng quyền phải hạn chế tối đa thiệt hại cho bất động sản chịu hưởng quyền và phải bồi thường nếu gây ra thiệt hại thực tế.
3.2. Quyền tưới tiêu phục vụ sản xuất nông nghiệp
Theo Điều 253 Bộ luật Dân sự 2015, người sử dụng đất canh tác có quyền yêu cầu chủ sử dụng đất liền kề cho dẫn nước phục vụ việc tưới tiêu.
Người được yêu cầu có trách nhiệm tạo điều kiện để việc dẫn nước được thực hiện hợp lý. Nếu gây thiệt hại thì bên hưởng quyền phải bồi thường theo quy định.
3.3. Quyền về lối đi qua
Đây là quyền phổ biến nhất trong các tranh chấp liên quan đến bất động sản liền kề.
Người có bất động sản bị vây bọc được yêu cầu mở lối đi hợp lý qua đất của chủ sở hữu khác. Kích thước, vị trí và phạm vi lối đi do các bên thỏa thuận hoặc được cơ quan có thẩm quyền xác định nếu phát sinh tranh chấp.
Trong đa số trường hợp, người hưởng quyền phải thực hiện nghĩa vụ bồi thường phù hợp cho người có đất mở lối đi.
3.4. Quyền mắc đường dây tải điện, thông tin liên lạc
Theo Điều 255 Bộ luật Dân sự 2015, chủ sở hữu bất động sản có quyền yêu cầu mắc đường dây tải điện hoặc hệ thống thông tin liên lạc qua bất động sản liền kề khi cần thiết.
Việc thực hiện quyền này phải bảo đảm an toàn, hạn chế ảnh hưởng đến việc sử dụng đất của chủ sở hữu bất động sản chịu hưởng quyền. Nếu phát sinh thiệt hại thì phải thực hiện bồi thường theo quy định của pháp luật.
>>> Xem thêm: Phí công chứng hợp đồng chuyển nhượng mua bán nhà đất hết bao nhiêu tiền?
Trên đây là giải đáp của chúng tôi về vấn đề “Hàng xóm chặn lối đi chung phải xử lý thế nào?”. Ngoài ra, nếu có bất kỳ thắc mắc nào hoặc cần hỗ trợ pháp lý, quý khách vui lòng liên hệ trực tiếp với Văn phòng công chứng Nguyễn Huệ theo thông tin:
VĂN PHÒNG CÔNG CHỨNG NGUYỄN HUỆ
Miễn phí dịch vụ công chứng tại nhà
VPCC Nguyễn Huệ được thành lập từ ngày 03/10/2012, có địa chỉ trụ sở tại số 165 Giảng Võ, phường Ô Chợ Dừa, thành phố Hà Nội dưới sự điều hành của các Công chứng viên có trình độ và bề dày thành tích trong ngành pháp luật cũng như trong lĩnh vực công chứng:
- Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân Luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
- Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.
- Công chứng viên Chu Cảnh Hưng: Đã từng làm 10 năm Viện phó viện kiểm sát nhân dân huyện Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh. Trưởng văn phòng công chứng Chu Cảnh Hưng.
- Công chứng viên Nguyễn Thị Kim Thanh: Là Luật sư, nguyên Trưởng Văn phòng công chứng tại Bắc Ninh với nhiều năm kinh nghiệm quản lý và điều hành nghiệp vụ. Chuyên gia dày dạn trong việc thẩm định hồ sơ pháp lý, giải quyết những hồ sơ khó và phức tạp một cách chuẩn xác nhất.
- Xem thêm…
- Địa chỉ: 165 Giảng Võ, phường Ô Chợ Dừa, Hà Nội
- Hotline: 0966.22.7979
- Email: ccnguyenhue165@gmail.com
XEM THÊM CÁC TỪ KHÓA TÌM KIẾM:
>>> Văn phòng công chứng gần nhất có cung cấp dịch vụ công chứng lưu động không?
>>> Thủ tục công chứng hợp đồng mua bán xe được thực hiện qua mấy bước?
>>> Cần lưu ý gì khi ký kết hợp đồng thế chấp nhà đất?
>>> Các văn phòng công chứng tại quận Ba Đình có công chứng ngoài giờ hành chính không?
>>> Di chúc không công chứng có hiệu lực pháp lý hay không? Thủ tục làm sổ đỏ thừa kế nhanh chóng hàng đầu Hà Nội.
>>> Dãy ký tự ở mặt sau Căn cước công dân có ý nghĩa gì?