Biện pháp bắt buộc chữa bệnh là gì? Điều kiện và thẩm quyền áp dụng

Biện pháp bắt buộc chữa bệnh là một trong những biện pháp tư pháp được quy định trong pháp luật hình sự, thể hiện tính nhân đạo của Nhà nước đối với những người phạm tội nhưng mắc bệnh khiến họ không còn khả năng nhận thức hoặc điều khiển hành vi. Vậy khi nào áp dụng biện pháp này và cơ quan nào có thẩm quyền quyết định? Hãy cùng Văn phòng công chứng Nguyễn Huệ tìm hiểu thông tin ngay sau bài viết dưới đây.

>>> Xem thêm: Lệ phí trước bạ được tính như thế nào? Trường hợp nào được miễn các loại thuế khi thực hiện dịch vụ sang tên sổ đỏ?

1. Biện pháp bắt buộc chữa bệnh là gì? Khi nào được áp dụng?

Theo quy định của Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017), bắt buộc chữa bệnh là biện pháp tư pháp do Tòa án hoặc Viện kiểm sát quyết định dựa trên kết luận của cơ quan giám định pháp y hoặc giám định pháp y tâm thần. Biện pháp này áp dụng đối với người đã thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hội nhưng không có khả năng nhận thức hoặc điều khiển hành vi của mình, buộc họ phải điều trị tại cơ sở y tế chuyên khoa.

Cụ thể, theo Điều 49 Bộ luật Hình sự, biện pháp bắt buộc chữa bệnh được áp dụng trong các trường hợp sau:

• Người thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hội trong khi đang mắc bệnh tâm thần hoặc mắc bệnh khác khiến mất khả năng nhận thức hoặc điều khiển hành vi;
• Người thực hiện hành vi phạm tội khi có đầy đủ năng lực trách nhiệm hình sự nhưng trước khi bị kết án lại mắc bệnh làm mất khả năng nhận thức hoặc điều khiển hành vi;
• Người đang chấp hành hình phạt tù nhưng phát sinh bệnh lý khiến họ mất khả năng nhận thức hoặc điều khiển hành vi.

Pháp luật hiện hành không quy định thời hạn cụ thể đối với việc áp dụng biện pháp bắt buộc chữa bệnh. Vì vậy, người bị áp dụng biện pháp này sẽ được điều trị tại cơ sở chuyên khoa cho đến khi được xác định đã khỏi bệnh.

Việc xác định tình trạng khỏi bệnh phải dựa trên kết luận giám định pháp y hoặc giám định pháp y tâm thần của hội đồng giám định có thẩm quyền.

>>> Xem thêm: Thủ tục công chứng di chúc đối với đất thừa kế được thực hiện thế nào?

2. Thẩm quyền áp dụng biện pháp bắt buộc chữa bệnh

Tùy theo từng giai đoạn của quá trình tố tụng, thẩm quyền quyết định áp dụng biện pháp bắt buộc chữa bệnh sẽ thuộc về những cơ quan khác nhau.

Trong giai đoạn điều tra

Khi có căn cứ nghi ngờ người thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hội không có năng lực trách nhiệm hình sự, cơ quan điều tra đang giải quyết vụ án phải tiến hành trưng cầu giám định pháp y tâm thần.

Sau khi có kết luận giám định, cơ quan điều tra sẽ gửi văn bản đề nghị áp dụng biện pháp bắt buộc chữa bệnh kèm theo kết quả giám định cho Viện kiểm sát. Trong thời hạn 03 ngày, Viện kiểm sát sẽ ra quyết định áp dụng biện pháp bắt buộc chữa bệnh hoặc yêu cầu giám định bổ sung, giám định lại nếu chưa đủ căn cứ.

Trong giai đoạn truy tố

Khi tiếp nhận hồ sơ vụ án và kết luận điều tra, nếu Viện kiểm sát nhận thấy có dấu hiệu cho thấy bị can không có năng lực trách nhiệm hình sự thì cơ quan này sẽ trưng cầu giám định pháp y tâm thần.

Căn cứ vào kết luận giám định, Viện kiểm sát có thể đưa ra một trong các quyết định sau:

• Tạm đình chỉ vụ án và áp dụng biện pháp bắt buộc chữa bệnh;
• Đình chỉ vụ án và áp dụng biện pháp bắt buộc chữa bệnh;
• Trả hồ sơ để điều tra bổ sung;
• Truy tố bị can ra trước Tòa án.

Trong giai đoạn xét xử

Sau khi thụ lý vụ án, nếu có căn cứ cho rằng bị can hoặc bị cáo không có năng lực trách nhiệm hình sự, Tòa án sẽ trưng cầu giám định pháp y tâm thần. Dựa trên kết quả giám định, Tòa án có thể:

• Quyết định tạm đình chỉ hoặc đình chỉ vụ án và áp dụng biện pháp bắt buộc chữa bệnh;
• Trả hồ sơ để điều tra lại hoặc điều tra bổ sung;
• Miễn trách nhiệm hình sự hoặc miễn hình phạt và áp dụng biện pháp bắt buộc chữa bệnh;
• Hoặc đưa vụ án ra xét xử theo quy định.

3. Khi nào chấm dứt việc áp dụng biện pháp bắt buộc chữa bệnh?

Khi người đang bị áp dụng biện pháp bắt buộc chữa bệnh được xác định đã khỏi bệnh, Thủ trưởng cơ sở chữa bệnh sẽ thông báo cho cơ quan đã đề nghị áp dụng biện pháp này để yêu cầu Hội đồng giám định pháp y tâm thần tiến hành giám định lại tình trạng sức khỏe.

Nếu kết luận giám định xác định người đó đã hồi phục, cơ quan đã đề nghị áp dụng biện pháp hoặc Viện kiểm sát, Tòa án đã ra quyết định trước đó sẽ ban hành quyết định đình chỉ thi hành biện pháp bắt buộc chữa bệnh.

Quyết định đình chỉ này sẽ được gửi cho cơ sở chữa bệnh và người đại diện hợp pháp của người đang điều trị. Sau đó, cơ quan có thẩm quyền hoặc người đại diện sẽ đến tiếp nhận người được điều trị khỏi bệnh. Quá trình bàn giao phải được lập biên bản, trong đó ghi rõ thời gian người đó đã điều trị tại cơ sở chữa bệnh bắt buộc.

>>> Xem thêm: Dịch vụ làm sổ đỏ nhanh chóng, uy tín nhất Hà Nội ở đâu?

Như vậy, trên đây là giải đáp của chúng tôi về vấn đề “Biện pháp bắt buộc chữa bệnh là gì?”. Ngoài ra, nếu có bất kỳ thắc mắc nào hoặc cần hỗ trợ pháp lý, quý khách vui lòng liên hệ trực tiếp với Văn phòng công chứng Nguyễn Huệ theo thông tin:

VĂN PHÒNG CÔNG CHỨNG NGUYỄN HUỆ

Miễn phí dịch vụ công chứng tại nhà

VPCC Nguyễn Huệ được thành lập từ ngày 03/10/2012, có địa chỉ trụ sở tại số 165 Giảng Võ, phường Ô Chợ Dừa, thành phố Hà Nội dưới sự điều hành của các Công chứng viên có trình độ và bề dày thành tích trong ngành pháp luật cũng như trong lĩnh vực công chứng:

1. Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân Luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
2. Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.
3. Công chứng viên Chu Cảnh Hưng: Đã từng làm 10 năm Viện phó viện kiểm sát nhân dân huyện Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh. Trưởng văn phòng công chứng Chu Cảnh Hưng.
4. Công chứng viên Nguyễn Thị Kim Thanh: Là Luật sư, nguyên Trưởng Văn phòng công chứng tại Bắc Ninh với nhiều năm kinh nghiệm quản lý và điều hành nghiệp vụ. Chuyên gia dày dạn trong việc thẩm định hồ sơ pháp lý, giải quyết những hồ sơ khó và phức tạp một cách chuẩn xác nhất.
5. Xem thêm…

• Địa chỉ: 165 Giảng Võ, phường Ô Chợ Dừa, Hà Nội
• Hotline: 0966.22.7979
• Email: ccnguyenhue165@gmail.com

XEM THÊM CÁC TỪ KHÓA TÌM KIẾM:

>>> Dịch vụ làm sổ đỏ nhanh chóng, uy tín nhất Hà Nội ở đâu? Nên làm sổ đỏ ở văn phòng luật sư hay văn phòng công chứng?

>>> Di chúc không công chứng có hiệu lực pháp lý hay không? Thủ tục làm sổ đỏ thừa kế nhanh chóng hàng đầu Hà Nội.

>>> Phí công chứng mua bán nhà đất hiện nay quy định như thế nào?

>>> Gợi ý các cách tìm đối tác kinh doanh hiệu quả tại khu vực Hà Nội, đảm bảo uy tín nhất mà bạn cần biết.

>>> Con dâu có được hưởng thừa kế từ cha mẹ chồng không?