Mức khấu trừ tiền lương tối đa là bao nhiêu?

1. Khấu trừ lương là gì?

Khấu trừ tiền lương được hiểu là việc người sử dụng lao động trừ một phần tiền lương mà người lao động được nhận để thực hiện nghĩa vụ bồi thường thiệt hại theo quy định pháp luật.

Căn cứ khoản 1 Điều 102 Bộ luật Lao động 2019, người sử dụng lao động chỉ được phép khấu trừ tiền lương của người lao động nhằm bồi thường thiệt hại do người lao động làm hư hỏng dụng cụ, thiết bị, tài sản của người sử dụng lao động theo quy định tại Điều 129 Bộ luật này.

Như vậy, doanh nghiệp không có quyền tự quyết định việc khấu trừ lương mà phải bảo đảm đúng trường hợp và điều kiện được pháp luật cho phép. Đồng thời, cần phân biệt khấu trừ lương để bồi thường thiệt hại với các khoản tiền được trích từ thu nhập theo quy định như bảo hiểm bắt buộc, thuế thu nhập cá nhân và những khoản giảm trừ hợp pháp khác khi tính lương thực nhận.

2. Mức khấu trừ tiền lương tối đa

Theo khoản 3 Điều 102 Bộ luật Lao động 2019, tổng số tiền lương bị khấu trừ trong mỗi tháng không được vượt quá 30% tiền lương thực trả của người lao động sau khi đã trích nộp bảo hiểm xã hội bắt buộc, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp và thuế thu nhập cá nhân.

Theo đó, để xác định số tiền tối đa được phép khấu trừ, doanh nghiệp cần lấy tiền lương thực trả sau khi trừ các khoản bảo hiểm bắt buộc và thuế thu nhập cá nhân làm căn cứ tính toán.

Ví dụ: Một người lao động nhận mức lương thực tế là 15 triệu đồng/tháng sau khi đã đóng đầy đủ các khoản bảo hiểm bắt buộc và thuế thu nhập cá nhân. Nếu thuộc trường hợp phải bồi thường thiệt hại và đủ điều kiện khấu trừ lương, số tiền tối đa doanh nghiệp được khấu trừ trong tháng được tính như sau:

15 triệu đồng × 30% = 4,5 triệu đồng.

Như vậy, trong trường hợp này, doanh nghiệp chỉ được khấu trừ tối đa 4,5 triệu đồng tiền lương mỗi tháng.

Lưu ý, đây là giới hạn khấu trừ cao nhất theo quy định pháp luật, không phải số tiền doanh nghiệp mặc nhiên được trừ. Mức khấu trừ thực tế phải căn cứ vào giá trị thiệt hại, nghĩa vụ bồi thường của người lao động và các quy định có liên quan.

3. Doanh nghiệp được khấu trừ lương trong trường hợp nào?

Căn cứ khoản 1 Điều 102 Bộ luật Lao động 2019, người sử dụng lao động chỉ được khấu trừ tiền lương nhằm bồi thường thiệt hại do người lao động làm hư hỏng dụng cụ, thiết bị hoặc tài sản của doanh nghiệp.

Cụ thể, Điều 129 Bộ luật Lao động 2019 quy định về trách nhiệm vật chất của người lao động trong các trường hợp sau:

• Trường hợp người lao động làm hư hỏng dụng cụ, thiết bị hoặc có hành vi khác gây thiệt hại đến tài sản của người sử dụng lao động thì phải chịu trách nhiệm bồi thường theo quy định pháp luật hoặc nội quy lao động.
• Nếu người lao động gây thiệt hại không nghiêm trọng do sơ suất và giá trị thiệt hại không vượt quá 10 tháng lương tối thiểu vùng do Chính phủ công bố tại nơi làm việc thì mức bồi thường tối đa là 03 tháng tiền lương. Khoản tiền này có thể được khấu trừ dần vào tiền lương hằng tháng nhưng không được vượt quá 30% tiền lương thực trả của người lao động.
• Trường hợp người lao động làm mất dụng cụ, thiết bị, tài sản của người sử dụng lao động hoặc tài sản khác được giao quản lý, sử dụng; sử dụng vật tư vượt quá định mức cho phép thì phải bồi thường một phần hoặc toàn bộ thiệt hại theo thời giá thị trường hoặc nội quy lao động. Nếu các bên có ký hợp đồng trách nhiệm thì việc bồi thường được thực hiện theo nội dung hợp đồng đó.
• Trường hợp thiệt hại xảy ra do thiên tai, hỏa hoạn, địch họa, dịch bệnh nguy hiểm, thảm họa hoặc sự kiện khách quan không thể dự liệu và không thể khắc phục được dù đã áp dụng mọi biện pháp cần thiết trong khả năng cho phép thì người lao động không phải chịu trách nhiệm bồi thường.

Như vậy, doanh nghiệp chỉ được xem xét khấu trừ tiền lương khi có căn cứ xác định trách nhiệm bồi thường thiệt hại của người lao động. Việc xác định nghĩa vụ bồi thường cần căn cứ vào nguyên nhân xảy ra thiệt hại, mức độ lỗi, giá trị tài sản bị ảnh hưởng và quy định áp dụng đối với từng trường hợp.

Không phải cứ người lao động làm hỏng hoặc làm mất tài sản của doanh nghiệp thì người sử dụng lao động được quyền tự động trừ tiền lương mà không cần xác định trách nhiệm bồi thường theo quy định.

4. Người lao động có quyền được biết lý do khấu trừ lương không?

Có. Pháp luật lao động quy định người lao động có quyền được thông tin về nguyên nhân và khoản tiền bị khấu trừ từ tiền lương của mình.

Cụ thể, khoản 2 Điều 102 Bộ luật Lao động 2019 quy định người sử dụng lao động phải thông báo rõ lý do khấu trừ tiền lương cho người lao động biết.

Ngoài ra, theo khoản 3 Điều 95 Bộ luật Lao động 2019, mỗi lần thực hiện trả lương, người sử dụng lao động có trách nhiệm gửi bảng kê chi tiết cho người lao động. Nội dung bảng kê phải thể hiện rõ tiền lương, tiền lương làm thêm giờ, tiền lương làm việc vào ban đêm và các khoản tiền bị khấu trừ (nếu có).

Do đó, khi tiến hành trừ lương, doanh nghiệp phải giải thích cụ thể căn cứ, lý do và số tiền khấu trừ để người lao động nắm được quyền lợi của mình. Việc khấu trừ cũng phải tuân thủ giới hạn tối đa theo luật định, không được thực hiện chỉ dựa trên ý chí đơn phương của người sử dụng lao động.

5. Doanh nghiệp tự ý trừ lương người lao động có được không?

Người sử dụng lao động không được tự ý khấu trừ tiền lương của người lao động nếu không thuộc trường hợp pháp luật cho phép.

Ví dụ, doanh nghiệp đưa ra quy định người lao động phải hoàn thành chỉ tiêu doanh thu hoặc định mức công việc nhất định, nếu không đạt thì bị trừ trực tiếp vào tiền lương. Trong trường hợp này, việc trừ lương không đương nhiên được xem là hợp pháp.

Cần phân biệt rõ giữa việc xác định tiền lương theo phương thức trả lương đã thỏa thuận trong hợp đồng lao động với hành vi khấu trừ tiền lương để yêu cầu bồi thường thiệt hại theo Điều 102 Bộ luật Lao động 2019.

Bên cạnh đó, khoản 1 Điều 94 Bộ luật Lao động 2019 quy định người sử dụng lao động có trách nhiệm trả lương trực tiếp, đầy đủ và đúng thời hạn cho người lao động.

Vì vậy, doanh nghiệp cần xây dựng quy chế trả lương minh bạch, quy định rõ trách nhiệm vật chất và quy trình xử lý khi phát sinh thiệt hại. Mọi khoản khấu trừ tiền lương đều phải có căn cứ hợp pháp, bảo đảm quyền lợi của người lao động và tuân thủ đúng các giới hạn mà pháp luật lao động quy định.