Trong quá trình sử dụng đất, nhiều gia đình sở hữu diện tích đất trồng cây lâu năm nhưng lại phát sinh nhu cầu xây dựng nhà ở để sinh sống. Tuy nhiên, không ít người băn khoăn liệu xây nhà trên đất trồng cây lâu năm có được pháp luật cho phép hay không, và nếu tự ý xây dựng thì có bị xử phạt hay buộc tháo dỡ công trình không. Đây là vấn đề liên quan trực tiếp đến mục đích sử dụng đất và trật tự quản lý đất đai. Bài viết dưới đây sẽ phân tích cụ thể quy định pháp luật hiện hành để làm rõ nội dung này.
>>> Xem thêm: Văn phòng công chứng ngoài giờ hành chính – Giải pháp cho dân văn phòng không có thời gian làm thủ tục
Đất trồng cây lâu năm là gì?
Theo khoản 1 Điều 10 Luật Đất đai 2013, đất trồng cây lâu năm thuộc nhóm đất nông nghiệp. Loại đất này được sử dụng vào mục đích trồng các loại cây có thời gian sinh trưởng và cho thu hoạch trong nhiều năm như cao su, cà phê, hồ tiêu, cây ăn quả lâu năm…
Việc xác định đúng loại đất có ý nghĩa rất quan trọng, bởi mỗi loại đất chỉ được sử dụng đúng mục đích đã được Nhà nước giao, cho thuê hoặc công nhận.
Có được xây nhà trên đất trồng cây lâu năm không?
Câu trả lời là: không được phép xây nhà trên đất trồng cây lâu năm nếu chưa chuyển mục đích sử dụng đất.
Khoản 1 Điều 6 Luật Đất đai 2013 quy định nguyên tắc sử dụng đất như sau: “Đúng quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất và đúng mục đích sử dụng đất”.
Trong khi đó, nhà ở là công trình phục vụ mục đích ở, thuộc loại đất ở (đất thổ cư). Do đó, việc xây nhà trên đất trồng cây lâu năm được xem là sử dụng đất không đúng mục đích, vi phạm pháp luật đất đai.
Xây nhà trên đất trồng cây lâu năm có bị xử phạt không?
Nếu gia đình tự ý xây dựng nhà ở trên đất trồng cây lâu năm khi chưa được cơ quan có thẩm quyền cho phép chuyển mục đích sử dụng đất, thì có thể bị xử phạt vi phạm hành chính.
Theo Điều 11 Nghị định 91/2019/NĐ-CP, hành vi chuyển đất trồng cây lâu năm sang đất ở mà không được phép sẽ bị xử phạt tùy theo diện tích vi phạm, với mức phạt có thể lên đến hàng trăm triệu đồng.
Ngoài tiền phạt, người vi phạm còn bị áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả: “Buộc khôi phục lại tình trạng ban đầu của đất trước khi vi phạm”, hoặc “Buộc làm thủ tục chuyển mục đích sử dụng đất nếu đủ điều kiện theo quy định”.
Trường hợp nào được phép xây nhà trên đất trồng cây lâu năm?
Gia đình chỉ được phép xây nhà trên đất trồng cây lâu năm sau khi đã hoàn thành thủ tục chuyển mục đích sử dụng đất sang đất ở.
Theo khoản 1 Điều 57 Luật Đất đai 2013: “Việc chuyển mục đích sử dụng đất từ đất nông nghiệp sang đất phi nông nghiệp phải được phép của cơ quan nhà nước có thẩm quyền”.
Như vậy, muốn xây nhà hợp pháp, người sử dụng đất phải:
Có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất;
Đất phù hợp với quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất ở tại địa phương;
Được UBND cấp có thẩm quyền cho phép chuyển mục đích sử dụng đất;
Thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính (tiền sử dụng đất, lệ phí…).
Thủ tục chuyển đất trồng cây lâu năm sang đất ở
Khi có nhu cầu xây nhà trên đất trồng cây lâu năm, người sử dụng đất cần thực hiện thủ tục chuyển mục đích sử dụng đất, bao gồm:
Đơn xin chuyển mục đích sử dụng đất;
Bản sao Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất;
Hồ sơ nộp tại Văn phòng đăng ký đất đai hoặc UBND cấp huyện.
Cơ quan có thẩm quyền sẽ căn cứ vào quy hoạch sử dụng đất, nhu cầu thực tế và điều kiện pháp luật để quyết định cho phép hay không cho phép chuyển mục đích.
Trường hợp đã xây nhà trên đất trồng cây lâu năm thì xử lý thế nào?
Trong thực tế, nhiều gia đình đã xây nhà trên đất trồng cây lâu năm từ trước. Khi rơi vào trường hợp này, cần xem xét:
Thời điểm xây dựng;
Tình trạng quy hoạch đất ở;
Có đủ điều kiện chuyển mục đích sử dụng đất hay không.
Nếu đáp ứng điều kiện, người sử dụng đất có thể bị xử phạt hành chính nhưng vẫn được xem xét cho chuyển mục đích sử dụng đất để hợp thức hóa. Ngược lại, nếu không phù hợp quy hoạch, công trình có thể bị buộc tháo dỡ.
Kết luận
Pháp luật hiện hành không cho phép xây nhà trên đất trồng cây lâu năm khi chưa chuyển mục đích sử dụng đất. Việc tự ý xây dựng có thể dẫn đến xử phạt hành chính, buộc tháo dỡ công trình và gây thiệt hại lớn về kinh tế. Do đó, trước khi xây dựng nhà ở, gia đình cần kiểm tra kỹ loại đất, quy hoạch sử dụng đất và thực hiện đầy đủ thủ tục pháp lý theo quy định để bảo đảm quyền lợi hợp pháp lâu dài.
Nếu bạn cần thông tin thêm hoặc hỗ trợ trong việc soạn thảo và công chứng hợp đồng, đừng ngần ngại liên hệ ngay vớiVăn phòng công chứng Nguyễn Huệ. Chúng tôi chuyên cung cấp dịch vụ công chứng với đội ngũ luật sư và công chứng viên giàu kinh nghiệm sẵn sàng hỗ trợ bạn mọi thủ tục pháp lý cần thiết. Hãy gọi cho chúng tôi qua số điện thoại 0966.22.7979 hoặc đến trực tiếp văn phòng để nhận được sự tư vấn tận tình và chuyên nghiệp!
Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.
Bên cạnh đó là đội ngũ cán bộ nghiệp vụ năng động, nhiệt tình, có trình độ chuyên môn cao và tận tụy trong công việc.
Sao y chứng thực giấy tờ, tài liệu
