Công chứng trong giai đoạn thanh tra mới nhất năm 2026
Trong thực tiễn quản lý nhà nước, hoạt động thanh tra chuyên ngành thường được tiến hành song song với các giao dịch dân sự, kinh doanh, đặc biệt trong lĩnh vực đất đai, xây dựng, đầu tư, tài chính. Không ít trường hợp hợp đồng được công chứng đúng thời điểm cơ quan nhà nước đang tiến hành thanh tra, dẫn đến tranh cãi về hiệu lực giao dịch và trách nhiệm pháp lý của các bên. Việc hiểu sai mối quan hệ giữa thời điểm công chứng và giai đoạn thanh tra chuyên ngành có thể gây ra những hệ quả pháp lý nghiêm trọng. Bài viết này phân tích toàn diện các vấn đề pháp lý đặt ra khi công chứng hợp đồng trong giai đoạn thanh tra chuyên ngành.
>>> Xem thêm: 10 mẹo giúp bạn tiết kiệm 50% thời gian khi đếnvăn phòng công chứng
Cơ sở pháp lý điều chỉnh công chứng và hoạt động thanh tra
Theo Luật Công chứng 2024:
“Văn bản công chứng có hiệu lực kể từ thời điểm được công chứng viên ký và đóng dấu của tổ chức hành nghề công chứng, trừ trường hợp các bên có thỏa thuận khác hoặc pháp luật có quy định khác.” — “Điều 5 Luật Công chứng 2024”
Trong khi đó, Luật Thanh tra 2022 quy định:
“Thanh tra là hoạt động xem xét, đánh giá, xử lý theo trình tự, thủ tục do pháp luật quy định đối với việc chấp hành pháp luật của cơ quan, tổ chức, cá nhân.” — “Điều 2 Luật Thanh tra 2022”
Từ các quy định trên có thể thấy, thanh tra chuyên ngành không mặc nhiên làm đình chỉ hoặc vô hiệu các giao dịch dân sự, trừ trường hợp có quyết định áp dụng biện pháp cụ thể theo thẩm quyền.
Bản chất pháp lý của công chứng hợp đồng trong giai đoạn thanh tra chuyên ngành
Thanh tra không đồng nghĩa với cấm giao dịch
Việc một tài sản, dự án hoặc hoạt động đang trong diện thanh tra:
Không đồng nghĩa với việc giao dịch bị cấm;
Không đương nhiên làm mất hiệu lực của hợp đồng được công chứng.
Nếu tại thời điểm công chứng:
Không có quyết định tạm dừng, phong tỏa, đình chỉ;
Không có văn bản cấm giao dịch cụ thể,
thì công chứng hợp đồng vẫn có giá trị pháp lý đầy đủ theo quy định của pháp luật.
Ý nghĩa của thời điểm công chứng trong bối cảnh thanh tra
Thời điểm công chứng là mốc để xác định:
Giao dịch được xác lập trước, trong hay sau khi có quyết định thanh tra;
Các bên có biết hoặc phải biết về rủi ro pháp lý do thanh tra hay không;
Mức độ cẩn trọng của công chứng viên khi tiếp nhận hồ sơ.
Trong nhiều vụ việc, thời điểm công chứng trở thành căn cứ then chốt để phân định trách nhiệm khi tranh chấp phát sinh.
Công chứng hợp đồng khi thanh tra đang diễn ra: Các tình huống pháp lý thường gặp
Thanh tra đã được công bố nhưng chưa có biện pháp ngăn chặn
Trường hợp cơ quan nhà nước:
Đã công bố quyết định thanh tra;
Nhưng chưa ban hành quyết định tạm dừng giao dịch hoặc phong tỏa tài sản,
thì việc công chứng hợp đồng không trái pháp luật, nếu đáp ứng đầy đủ điều kiện theo Bộ luật Dân sự 2015.
Kết luận thanh tra sau đó có thể làm thay đổi tình trạng pháp lý của tài sản;
Giao dịch có thể bị ảnh hưởng gián tiếp.
Công chứng hợp đồng khi đối tượng thanh tra có dấu hiệu vi phạm
Nếu tại thời điểm công chứng:
Có thông tin rõ ràng về hành vi vi phạm pháp luật;
Hồ sơ thể hiện tài sản có khả năng bị xử lý hành chính hoặc thu hồi,
thì công chứng viên cần đặc biệt thận trọng. Trong trường hợp này, việc công chứng có thể bị xem xét lại nếu bị cho là gián tiếp hỗ trợ hợp thức hóa hành vi vi phạm.
Trách nhiệm pháp lý của công chứng viên trong giai đoạn thanh tra chuyên ngành
Theo Luật Công chứng 2024:
“Công chứng viên có nghĩa vụ kiểm tra tính hợp pháp của hợp đồng, giao dịch; giải thích quyền, nghĩa vụ và hậu quả pháp lý cho người yêu cầu công chứng.” — “Điều 17 Luật Công chứng 2024”
Khi công chứng hợp đồng trong giai đoạn thanh tra, công chứng viên cần:
Kiểm tra kỹ tình trạng pháp lý của tài sản;
Làm rõ việc có hay không quyết định hạn chế giao dịch;
Ghi nhận đầy đủ thông tin trong hồ sơ công chứng.
Nếu không thực hiện đầy đủ nghĩa vụ này, công chứng viên có thể đối mặt với:
Trách nhiệm kỷ luật;
Trách nhiệm bồi thường;
Trách nhiệm liên đới nếu có lỗi.
>>> Xem thêm: Khiếu nại thế nào nếudịch vụ làm sổ đỏ làm sai thông tin?
Vai trò của công chứng hợp đồng trong giải quyết tranh chấp sau thanh tra
Sau khi có kết luận thanh tra, tranh chấp thường xoay quanh:
Hợp đồng có còn hiệu lực hay không;
Bên nào phải chịu rủi ro pháp lý;
Có phát sinh nghĩa vụ bồi thường hay không.
Trong các trường hợp này:
Thời điểm công chứng là căn cứ để xác định giao dịch được xác lập hợp pháp trước hay sau khi rủi ro pháp lý xuất hiện;
Hợp đồng công chứng vẫn có giá trị chứng minh ý chí của các bên tại thời điểm xác lập.
Ví dụ thực tiễn
Một hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất được công chứng trong thời gian khu đất đang bị thanh tra về nguồn gốc sử dụng. Tại thời điểm công chứng, chưa có quyết định tạm dừng giao dịch. Sau đó, kết luận thanh tra xác định đất thuộc diện phải điều chỉnh quy hoạch.
Trong trường hợp này:
Hợp đồng được xác lập hợp pháp tại thời điểm công chứng;
Việc thanh tra không làm hợp đồng vô hiệu một cách đương nhiên;
Tranh chấp (nếu có) sẽ được giải quyết trên cơ sở phân bổ rủi ro và nghĩa vụ giữa các bên.
Công chứng hợp đồng trong giai đoạn thanh tra chuyên ngành là tình huống pháp lý nhạy cảm, đòi hỏi sự thận trọng cao từ cả các bên giao kết và công chứng viên. Thời điểm công chứng giữ vai trò trung tâm trong việc đánh giá hiệu lực hợp đồng, xác định trách nhiệm và phân bổ rủi ro khi kết luận thanh tra được ban hành. Việc tiếp cận đúng bản chất pháp lý của thanh tra sẽ giúp hạn chế tranh chấp và bảo đảm an toàn pháp lý cho giao dịch.
Nếu bạn cần thông tin thêm hoặc hỗ trợ trong việc soạn thảo và công chứng hợp đồng, đừng ngần ngại liên hệ ngay vớiVăn phòng công chứng Nguyễn Huệ. Chúng tôi chuyên cung cấp dịch vụ công chứng với đội ngũ luật sư và công chứng viên giàu kinh nghiệm sẵn sàng hỗ trợ bạn mọi thủ tục pháp lý cần thiết. Hãy gọi cho chúng tôi qua số điện thoại 0966.22.7979 hoặc đến trực tiếp văn phòng để nhận được sự tư vấn tận tình và chuyên nghiệp!
Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.
Bên cạnh đó là đội ngũ cán bộ nghiệp vụ năng động, nhiệt tình, có trình độ chuyên môn cao và tận tụy trong công việc.
Sao y chứng thực giấy tờ, tài liệu
