Cán bộ bị xem xét miễn nhiệm trong những trường hợp nào?

1. Miễn nhiệm cán bộ là gì?

Theo khoản 12 Điều 5 Luật Cán bộ, công chức 2025, số 80/2025/QH15, miễn nhiệm là việc cơ quan, tổ chức có thẩm quyền quyết định cho cán bộ, công chức lãnh đạo, quản lý thôi giữ chức vụ, chức danh khi chưa hết nhiệm kỳ hoặc chưa hết thời hạn bổ nhiệm.

2. Cán bộ bị xem xét miễn nhiệm trong những trường hợp nào?

Căn cứ khoản 3 Điều 48 Quy định 377-QĐ/TW, cán bộ thuộc một trong 9 trường hợp dưới đây sẽ được xem xét miễn nhiệm chức vụ:

– Bị kỷ luật bằng hình thức cảnh cáo, đồng thời được cấp có thẩm quyền đánh giá có năng lực hạn chế, uy tín suy giảm, không còn đủ khả năng tiếp tục thực hiện nhiệm vụ của chức vụ đang đảm nhiệm.

– Bị kỷ luật khiển trách từ 02 lần trở lên trong cùng một nhiệm kỳ hoặc thời hạn bổ nhiệm do có vi phạm liên quan đến chức trách, nhiệm vụ được giao.

– Có số phiếu tín nhiệm thấp chiếm trên 2/3 tổng số phiếu tại kỳ lấy phiếu tín nhiệm theo quy định.

– Trong 02 năm liên tiếp được đánh giá, xếp loại không hoàn thành nhiệm vụ liên quan đến việc thực hiện chức trách, nhiệm vụ được giao.

– Có kết luận của cơ quan có thẩm quyền về hành vi suy thoái tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống; biểu hiện “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”; vi phạm những điều đảng viên không được làm hoặc trách nhiệm nêu gương, gây phản ứng tiêu cực trong dư luận, làm tổn hại đến uy tín cá nhân và cơ quan, đơn vị đang công tác.

– Bị cơ quan có thẩm quyền kết luận không bảo đảm tiêu chuẩn chính trị theo quy định về bảo vệ chính trị nội bộ Đảng và mức độ vi phạm đến mức phải thực hiện miễn nhiệm.

– Là người đứng đầu nhưng để đơn vị, cơ quan thuộc phạm vi trực tiếp quản lý, phụ trách hoặc cấp dưới trực tiếp xảy ra hành vi tham nhũng, lãng phí, tiêu cực gây hậu quả rất nghiêm trọng theo kết luận của cơ quan có thẩm quyền, nhưng chưa đến mức phải xem xét xử lý kỷ luật.

– Là người đứng đầu cơ quan, đơn vị để xảy ra tình trạng mâu thuẫn, mất đoàn kết nội bộ nghiêm trọng trong phạm vi trực tiếp quản lý, phụ trách theo kết luận của cơ quan có thẩm quyền.

– Có hành vi vi phạm quy định của Đảng hoặc pháp luật Nhà nước đến mức phải miễn nhiệm theo đề nghị của cơ quan có thẩm quyền.

Lưu ý: Đối với các trường hợp bị kỷ luật cảnh cáo kèm theo đánh giá năng lực hạn chế, uy tín giảm sút; bị kỷ luật khiển trách từ 02 lần trở lên trong một nhiệm kỳ hoặc thời hạn bổ nhiệm; có trên 2/3 số phiếu tín nhiệm thấp hoặc 02 năm liên tiếp không hoàn thành nhiệm vụ, nếu cán bộ có đơn tự nguyện xin từ chức thì cấp có thẩm quyền sẽ xem xét, quyết định theo quy định.

3. Ai có thẩm quyền miễn nhiệm cán bộ?

Theo Điều 49 Quy định 377-QĐ/TW, thẩm quyền xem xét và quyết định miễn nhiệm cán bộ thuộc về cấp có thẩm quyền bổ nhiệm hoặc giới thiệu cán bộ ứng cử.

Đối với những cán bộ thuộc thẩm quyền quyết định của cấp trên, cấp ủy, tổ chức đảng và tập thể lãnh đạo có trách nhiệm báo cáo với cơ quan, đơn vị trực tiếp sử dụng cán bộ để đề xuất cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định việc miễn nhiệm.

Bên cạnh đó, cấp ủy, tập thể lãnh đạo và cơ quan, đơn vị cấp trên cũng có quyền yêu cầu cấp dưới xem xét, triển khai việc miễn nhiệm cán bộ nếu có đầy đủ căn cứ theo quy định.

Như vậy, việc miễn nhiệm không do cơ quan, đơn vị trực tiếp quản lý cán bộ tự quyết định trong mọi trường hợp mà phải được thực hiện bởi đúng cấp có thẩm quyền theo quy định của Đảng.

4. Quy trình miễn nhiệm cán bộ mới nhất

Theo khoản 1 Điều 50 Quy định 377-QĐ/TW, việc xem xét miễn nhiệm cán bộ được thực hiện theo trình tự gồm 03 bước như sau:

– Bước 1: Trao đổi với cán bộ và đề xuất cấp có thẩm quyền xem xét miễn nhiệm

Khi đã xác định có đủ căn cứ để xem xét miễn nhiệm, trong thời hạn 10 ngày làm việc, cấp ủy, tập thể lãnh đạo, người đứng đầu cơ quan, đơn vị trực tiếp sử dụng cán bộ hoặc cơ quan tham mưu về công tác cán bộ phải thực hiện các công việc sau:

• Trao đổi trực tiếp với cán bộ thuộc diện xem xét miễn nhiệm;
• Báo cáo, đề xuất cấp có thẩm quyền xem xét và đưa ra quyết định miễn nhiệm.

– Bước 2: Cấp có thẩm quyền xem xét và ban hành quyết định

Sau khi nhận được đề xuất, cấp có thẩm quyền tiến hành xem xét, quyết định việc miễn nhiệm trong thời hạn 10 ngày làm việc.

Trong trường hợp phát sinh những lý do khách quan cần thêm thời gian xem xét, thời hạn giải quyết có thể được kéo dài nhưng tối đa không quá 15 ngày làm việc.

– Bước 3: Triển khai các thủ tục sau khi có quyết định miễn nhiệm

Sau khi quyết định miễn nhiệm được ban hành, các cơ quan, tổ chức có liên quan căn cứ nội dung quyết định để thực hiện những thủ tục cần thiết.

Việc triển khai phải tuân thủ quy định của Đảng, pháp luật Nhà nước, điều lệ và quy chế hoạt động của từng cơ quan, tổ chức.

5. Hồ sơ miễn nhiệm cán bộ gồm những gì?

Căn cứ khoản 2 Điều 50 Quy định 377-QĐ/TW, hồ sơ phục vụ việc xem xét miễn nhiệm cán bộ cần có đầy đủ các tài liệu sau:

– Tờ trình do cơ quan tham mưu về công tác cán bộ lập;

– Quyết định, kết luận, thông báo hoặc ý kiến của cơ quan có thẩm quyền;

– Biên bản hội nghị;

– Báo cáo đề xuất miễn nhiệm của cơ quan trực tiếp sử dụng cán bộ;

– Các giấy tờ, tài liệu khác có liên quan đến việc xem xét miễn nhiệm.

Như vậy, hồ sơ miễn nhiệm cần thể hiện đầy đủ căn cứ, quá trình xem xét và đề xuất của cơ quan có trách nhiệm. Đây là cơ sở để cấp có thẩm quyền đánh giá, xem xét và đưa ra quyết định theo đúng trình tự.

6. Cán bộ sau khi bị miễn nhiệm được bố trí công tác thế nào?

Sau khi có quyết định miễn nhiệm, việc sắp xếp công việc và chế độ đối với cán bộ được thực hiện theo quy định tại Điều 51 Quy định 377-QĐ/TW.

Cụ thể, theo khoản 3 Điều 51, cán bộ bị miễn nhiệm được cấp có thẩm quyền xem xét, bố trí đảm nhiệm công việc chuyên môn và không tiếp tục thực hiện nhiệm vụ lãnh đạo, quản lý.

Sau thời gian ít nhất 36 tháng làm việc tại vị trí mới, nếu đáp ứng đầy đủ các điều kiện dưới đây thì cán bộ có thể được xem xét quy hoạch, bổ nhiệm hoặc giới thiệu ứng cử theo quy định:

• Đã khắc phục tốt những vi phạm, khuyết điểm trước đó;
• Được đánh giá, xếp loại từ mức hoàn thành tốt nhiệm vụ trở lên;
• Đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn và điều kiện của chức danh được xem xét.

Như vậy, cán bộ sau khi bị miễn nhiệm vẫn có cơ hội được xem xét quy hoạch, bổ nhiệm hoặc giới thiệu ứng cử nếu có quá trình công tác tốt và đáp ứng các yêu cầu theo quy định.

Trường hợp cán bộ có nguyện vọng nghỉ công tác hoặc nghỉ hưu sau khi bị miễn nhiệm thì việc giải quyết chế độ, chính sách sẽ được thực hiện theo quy định pháp luật hiện hành.