Nhiều hộ gia đình và cá nhân khi bị Nhà nước thu hồi đất thường mong muốn được nhận bồi thường bằng đất ở thay vì nhận tiền. Bởi trên thực tế, phương án này được xem như hình thức “đổi đất lấy đất”, giúp người dân ổn định nơi ở và hạn chế những thiệt thòi về giá trị tài sản. Tuy nhiên, không phải trường hợp nào người bị thu hồi đất cũng được đáp ứng nguyện vọng này. Vậy người dân muốn bồi thường bằng đất ở có được hay không? Hãy cùng Văn phòng công chứng Nguyễn Huệ tìm hiểu thông tin qua bài viết dưới đây.
Dân muốn bồi thường bằng đất ở có được không?
Theo khoản 2 Điều 91 Luật Đất đai 2024, nguyên tắc bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất được thực hiện theo các hình thức sau:
– Ưu tiên bồi thường bằng loại đất có cùng mục đích sử dụng với loại đất bị thu hồi (ví dụ: bị thu hồi đất ở thì sẽ được xem xét bồi thường bằng đất ở);
– Trường hợp địa phương không còn quỹ đất phù hợp để bố trí thì Nhà nước sẽ thực hiện bồi thường bằng tiền theo giá đất cụ thể;
>>> Xem thêm: Văn phòng công chứng có làm việc thứ 7, chủ nhật không? Thời gian làm việc và những lưu ý cần biết
– Nếu người có đất bị thu hồi thuộc diện được bồi thường bằng đất ở hoặc nhà ở nhưng có nguyện vọng nhận tiền thì sẽ được giải quyết theo nhu cầu đã đăng ký;
– Trong trường hợp người dân có nhu cầu sử dụng loại đất khác với mục đích sử dụng ban đầu và địa phương có đủ điều kiện về quỹ đất thì có thể được xem xét bồi thường bằng loại đất khác hoặc bằng nhà ở.
Ngoài ra, khoản 2 Điều 11 Nghị định 88/2024/NĐ-CP cũng quy định cụ thể về trường hợp thu hồi đất ở dẫn đến việc người dân mất nơi ở hoặc phần diện tích còn lại không đủ điều kiện sinh hoạt.
– Trường hợp 1: Không còn nhà ở, đất ở nào khác
Nếu hộ gia đình hoặc cá nhân bị thu hồi toàn bộ đất ở hoặc phần diện tích còn lại không đáp ứng điều kiện để ở, đồng thời không còn bất kỳ nhà ở hoặc đất ở nào khác trong cùng địa bàn cấp xã, huyện nơi có đất bị thu hồi thì sẽ được xem xét bố trí tái định cư bằng đất ở hoặc nhà ở.

– Trường hợp 2: Vẫn còn nhà ở hoặc đất ở khác
Trong trường hợp người dân vẫn còn nhà ở hoặc đất ở khác trên địa bàn nơi thu hồi thì việc bồi thường có thể được thực hiện bằng tiền, bằng đất ở, nhà ở hoặc bằng loại đất khác nếu địa phương có đủ quỹ đất và quỹ nhà để bố trí.
Như vậy, với câu hỏi “người dân muốn bồi thường bằng đất ở có được không?” thì câu trả lời không hoàn toàn là “có” hoặc “không” trong mọi trường hợp mà phải căn cứ vào tình trạng thực tế và quy định của từng địa phương.
Ngay cả khi thuộc diện được ưu tiên bố trí đất ở tái định cư thì người dân vẫn cần đáp ứng thêm các điều kiện cụ thể, chẳng hạn như:
– Nhà nước thu hồi toàn bộ đất ở hoặc diện tích còn lại không bảo đảm điều kiện để ở;
– Không còn nơi ở nào khác trong cùng địa bàn;
– Địa phương có quỹ đất ở hoặc quỹ nhà tái định cư để bố trí.
Trường hợp không còn quỹ đất phù hợp thì người dân có thể được bồi thường bằng nhà ở tái định cư, đặc biệt tại các khu vực đô thị nơi quỹ đất ngày càng hạn chế.
Tóm lại, về nguyên tắc, khi bị thu hồi đất ở thì người dân sẽ được ưu tiên xem xét bồi thường bằng đất ở. Tuy nhiên, phương án cụ thể còn phụ thuộc vào điều kiện quỹ đất của địa phương cũng như nguyện vọng đăng ký nhận đất, nhà ở hay tiền của người bị thu hồi đất.
Lưu ý, trong quá trình lập phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư, người dân có quyền trình bày mong muốn nhận bồi thường bằng đất ở, nhà ở hoặc tiền để cơ quan chức năng xem xét giải quyết theo thực tế.
>>> Có thể bạn quan tâm: Trường hợp nào được miễn tất cả các loại thuế phí khi làm dịch vụ sang tên sổ đỏ nhanh cho căn hộ chung cư năm 2026.

Điều kiện được bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất
* Điều kiện được bồi thường về đất
Theo Điều 95 Luật Đất đai 2024, hộ gia đình, cá nhân bị thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh hoặc phục vụ phát triển kinh tế – xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng sẽ được bồi thường nếu đáp ứng đủ điều kiện theo quy định.
(1) Đáp ứng điều kiện về chủ thể sử dụng đất
Các đối tượng được xem xét bồi thường bao gồm:
– Hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất không phải đất thuê trả tiền hằng năm;
– Người Việt Nam định cư ở nước ngoài;
– Tổ chức tôn giáo, tổ chức tôn giáo trực thuộc được phép hoạt động và sử dụng đất hợp pháp;
Cộng đồng dân cư đang quản lý, sử dụng đất tín ngưỡng hoặc đất nông nghiệp dùng chung không tranh chấp;
– Người Việt Nam định cư ở nước ngoài được Nhà nước giao đất, cho thuê đất trả tiền một lần hoặc nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất hợp pháp;
– Tổ chức được Nhà nước giao đất có thu tiền sử dụng đất, cho thuê đất trả tiền một lần hoặc nhận chuyển quyền sử dụng đất hợp pháp;
– Tổ chức kinh tế, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài hoặc người Việt Nam định cư ở nước ngoài được giao đất để thực hiện dự án đầu tư nhà ở;
– Tổ chức nước ngoài có chức năng ngoại giao thuê đất trả tiền một lần.
(2) Có giấy tờ chứng minh quyền sử dụng đất hợp lệ
Người sử dụng đất phải có một trong các loại giấy tờ sau:
– Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất;
– Các giấy tờ hợp pháp làm căn cứ cấp Giấy chứng nhận;
– Quyết định giao đất, cho thuê đất hoặc cho phép chuyển mục đích sử dụng đất;
– Giấy tờ chứng minh nhận chuyển nhượng hợp pháp nhưng chưa hoàn thành thủ tục đăng ký;
– Văn bản công nhận kết quả đấu giá quyền sử dụng đất hoặc giấy tờ liên quan đến xử lý tài sản bảo đảm.
Lưu ý: Một số trường hợp đặc biệt khác được bồi thường về đất sẽ thực hiện theo Điều 5 Nghị định 88/2024/NĐ-CP.
* Điều kiện được bồi thường tài sản gắn liền với đất
Khoản 3 Điều 91 Luật Đất đai 2024 quy định, trường hợp tài sản hợp pháp trên đất bị ảnh hưởng do Nhà nước thu hồi thì chủ sở hữu sẽ được xem xét bồi thường thiệt hại.
Theo đó, để được bồi thường đối với tài sản gắn liền với đất, cần đáp ứng các điều kiện:
(1) Tài sản được tạo lập hợp pháp theo quy định pháp luật;
(2) Việc thu hồi đất làm phát sinh thiệt hại thực tế đối với tài sản đó.
Như vậy, người dân hoàn toàn có thể được xem xét bồi thường bằng đất ở khi bị thu hồi đất, tuy nhiên việc này còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố như loại đất bị thu hồi, tình trạng nhà ở thực tế, quỹ đất của địa phương và phương án bồi thường được phê duyệt.
Thu hồi đất, giải phóng mặt bằng luôn là lĩnh vực có tính chất phức tạp, bởi không chỉ liên quan đến quyền lợi kinh tế mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến nơi ở, sinh kế của người dân. Vì vậy, khi tìm hiểu hoặc thực hiện các thủ tục liên quan, người dân cần đọc kỹ quy định pháp luật và chủ động nắm rõ quyền lợi của mình để tránh những thiệt thòi không đáng có.
>>> Xem thêm: Công chứng văn bản thừa kế bất động sản có phải thủ tục bắt buộc không?
Trên đây là giải đáp của chúng tôi về vấn đề “Muốn bồi thường bằng đất ở khi thu hồi đất có được không?”. Ngoài ra, nếu có bất kỳ thắc mắc nào hoặc cần hỗ trợ pháp lý, quý khách vui lòng liên hệ trực tiếp với Văn phòng công chứng Nguyễn Huệ theo thông tin:
VĂN PHÒNG CÔNG CHỨNG NGUYỄN HUỆ
Miễn phí dịch vụ công chứng tại nhà
VPCC Nguyễn Huệ được thành lập từ ngày 03/10/2012, có địa chỉ trụ sở tại số 165 Giảng Võ, phường Ô Chợ Dừa, thành phố Hà Nội dưới sự điều hành của các Công chứng viên có trình độ và bề dày thành tích trong ngành pháp luật cũng như trong lĩnh vực công chứng:
- Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân Luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
- Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.
- Công chứng viên Chu Cảnh Hưng: Đã từng làm 10 năm Viện phó viện kiểm sát nhân dân huyện Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh. Trưởng văn phòng công chứng Chu Cảnh Hưng.
- Công chứng viên Nguyễn Thị Kim Thanh: Là Luật sư, nguyên Trưởng Văn phòng công chứng tại Bắc Ninh với nhiều năm kinh nghiệm quản lý và điều hành nghiệp vụ. Chuyên gia dày dạn trong việc thẩm định hồ sơ pháp lý, giải quyết những hồ sơ khó và phức tạp một cách chuẩn xác nhất.
- Xem thêm…
- Địa chỉ: 165 Giảng Võ, phường Ô Chợ Dừa, Hà Nội
- Hotline: 0966.22.7979
- Email: ccnguyenhue165@gmail.com
XEM THÊM CÁC TỪ KHÓA TÌM KIẾM:
>>> Công chứng ủy quyền mua bán nhà đất cần chuẩn bị những giấy tờ gì?
>>> Khi có đồng sở hữu, công chứng mua bán nhà đất cần những điều kiện gì?
>>> Địa chỉ dịch thuật đa ngôn ngữ hiếm uy tín nhất tại Hà Nội
>>> Công chứng di chúc đối với người bị cụt tay được thực hiện thế nào?
>>> Nên lựa chọn thuê đất trả tiền một lần hay hàng năm?
