Tình trạng mua bán nhà đất theo hình thức “hai giá” nhằm giảm nghĩa vụ thuế hoặc trốn thuế vẫn diễn ra khá phổ biến tại nhiều địa phương. Để siết chặt tình trạng này, cơ quan thuế đã triển khai nhiều giải pháp quản lý, trong đó có ý kiến cho rằng nên bắt buộc thanh toán bằng chuyển khoản khi mua bán nhà đất để kiểm soát dòng tiền và chống thất thu thuế. Vậy giải pháp này có thực sự khả thi? Hãy cùng Văn phòng công chứng Nguyễn Huệ tìm hiểu ngay sau bài viết dưới đây nhé.
>>> Xem thêm: Công chứng văn bản thừa kế bất động sản có phải thủ tục bắt buộc không?
Mua bán nhà đất có bắt buộc chuyển khoản để chống trốn thuế?
Hiện nay, pháp luật chưa có quy định bắt buộc mọi giao dịch mua bán nhà đất phải thanh toán bằng hình thức chuyển khoản nhằm chống trốn thuế.
Tại Luật Kinh doanh bất động sản 2023, có hiệu lực từ ngày 01/8/2024, việc thanh toán trong hoạt động kinh doanh bất động sản được quy định như sau:
– Việc thanh toán trong các giao dịch bất động sản, dự án bất động sản do các bên tự thỏa thuận trong hợp đồng nhưng phải phù hợp với quy định của pháp luật.
– Đối với chủ đầu tư dự án, doanh nghiệp kinh doanh bất động sản hoặc doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ bất động sản, tiền thanh toán từ khách hàng phải được thực hiện thông qua tài khoản mở tại tổ chức tín dụng trong nước hoặc chi nhánh ngân hàng nước ngoài hoạt động hợp pháp tại Việt Nam.
– Các nội dung liên quan đến việc phạt vi phạm, bồi thường thiệt hại do chậm thanh toán hoặc chậm bàn giao bất động sản sẽ do các bên thỏa thuận và ghi nhận trong hợp đồng.

Ngoài ra, khoản 4 Điều 9 Luật Kinh doanh bất động sản 2023 còn quy định những trường hợp không bắt buộc thành lập doanh nghiệp kinh doanh bất động sản, gồm:
– Cá nhân kinh doanh bất động sản với quy mô nhỏ, tuy không phải thành lập doanh nghiệp nhưng vẫn phải thực hiện kê khai và nộp thuế theo quy định;
– Tổ chức, cá nhân bán nhà ở, công trình xây dựng hoặc diện tích sàn xây dựng không nhằm mục đích kinh doanh; hoặc hoạt động cho thuê, cho thuê mua dưới ngưỡng quy mô nhỏ theo quy định.
Như vậy, quy định bắt buộc chuyển khoản khi thanh toán hiện chỉ áp dụng trong quan hệ giữa khách hàng với chủ đầu tư, doanh nghiệp kinh doanh bất động sản hoặc doanh nghiệp dịch vụ bất động sản.
Đối với giao dịch dân sự thông thường giữa cá nhân với cá nhân như mua bán nhà ở để ở, không nhằm mục đích kinh doanh thì không bắt buộc phải thanh toán bằng chuyển khoản ngân hàng.
Nói cách khác, nếu người dân mua bán nhà đất với nhau nhằm phục vụ nhu cầu ở thực tế thì các bên vẫn có thể lựa chọn phương thức thanh toán bằng tiền mặt hoặc chuyển khoản theo thỏa thuận.
Tóm lại, hiện không có quy định yêu cầu mua bán nhà đất bắt buộc phải chuyển khoản để chống trốn thuế.
>>> Có thể bạn quan tâm: Trường hợp nào được miễn tất cả các loại thuế phí khi làm dịch vụ sang tên sổ đỏ nhanh cho căn hộ chung cư năm 2026.
Khai giá đất “hai giá” khi nào bị xử lý về Tội trốn thuế?
Các bên mua bán nhà đất theo hình thức “hai giá” không phải lúc nào cũng bị xử lý hình sự. Chỉ khi đáp ứng đủ điều kiện theo quy định thì mới có thể bị khởi tố về Tội trốn thuế.

(1) Số thuế trốn từ 100 triệu đồng trở lên hoặc dưới 100 triệu đồng trong một số trường hợp đặc biệt
* Quy định về Tội trốn thuế theo Bộ luật Hình sự
Khoản 1 Điều 200 Bộ luật Hình sự 2015 (được sửa đổi, bổ sung năm 2017) quy định:
Người có hành vi kê khai gian dối giá chuyển nhượng nhằm trốn thuế với số tiền từ 100 triệu đồng đến dưới 300 triệu đồng có thể bị:
– Phạt tiền từ 100 triệu đồng đến 500 triệu đồng, hoặc
– Phạt tù từ 03 tháng đến 01 năm.
Ngoài ra, trường hợp trốn thuế dưới 100 triệu đồng vẫn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu người vi phạm:
– Đã từng bị xử phạt hành chính về hành vi trốn thuế;
– Hoặc đã từng bị kết án về Tội trốn thuế hoặc một số tội danh khác theo Bộ luật Hình sự nhưng chưa được xóa án tích mà tiếp tục vi phạm.
Như vậy, để bị truy cứu trách nhiệm hình sự về Tội trốn thuế khi chuyển nhượng nhà đất thì số tiền thuế trốn thông thường phải từ 100 triệu đồng trở lên. Nếu dưới mức này thì đa số trường hợp chỉ bị xử phạt vi phạm hành chính.
Tuy nhiên, người dân cũng cần lưu ý rằng dù số tiền thuế trốn chưa đến 100 triệu đồng nhưng nếu thuộc trường hợp tái phạm hoặc chưa được xóa án tích thì vẫn có thể bị xử lý hình sự.
* Cách xác định số tiền thuế trốn
Số tiền thuế trốn thường được xác định dựa trên khoản chênh lệch giữa giá mua bán thực tế và giá ghi trong hợp đồng công chứng hoặc chứng thực.
Công thức xác định như sau:
Số thuế trốn = 2% x (Giá chuyển nhượng thực tế – Giá ghi trong hợp đồng công chứng, chứng thực)
(2) Cơ quan có thẩm quyền xác định có dấu hiệu phạm tội và còn thời hiệu xử lý
Theo Điều 27, Điều 200 Bộ luật Hình sự 2015 và Điều 143 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, cơ quan tiến hành tố tụng chỉ được khởi tố vụ án hình sự khi xác định có dấu hiệu phạm tội rõ ràng.
Điều đó có nghĩa, không phải cứ mua bán “hai giá” là mặc nhiên bị khởi tố. Cơ quan chức năng phải có căn cứ xác định dấu hiệu của Tội trốn thuế theo Điều 200 Bộ luật Hình sự, đồng thời hành vi vẫn còn thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự.
Cụ thể:
– Trường hợp số tiền thuế trốn từ 100 triệu đồng đến 01 tỷ đồng, nếu sau 05 năm kể từ ngày thực hiện hành vi mới bị phát hiện thì sẽ hết thời hiệu khởi tố.
– Trường hợp số thuế trốn từ trên 01 tỷ đồng đến 1,5 tỷ đồng, thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự là 10 năm.
Lưu ý: Trong thời hạn truy cứu trách nhiệm hình sự, người vi phạm không được thực hiện tội phạm mới có khung hình phạt trên 01 năm tù, đồng thời không thuộc trường hợp cố tình bỏ trốn hoặc bị truy nã.
Kết luận: Hiện nay, không có quy định bắt buộc mua bán nhà đất phải thanh toán bằng chuyển khoản để chống trốn thuế. Ngay cả trong trường hợp ý tưởng này được luật hóa thì tính khả thi trên thực tế vẫn còn nhiều tranh luận bởi giao dịch nhà đất giữa cá nhân với cá nhân chủ yếu là giao dịch dân sự, trong đó các bên có quyền tự thỏa thuận phương thức thanh toán.
Tuy nhiên, người dân cũng không nên lợi dụng việc thanh toán tiền mặt để lập hợp đồng “hai giá” nhằm giảm nghĩa vụ tài chính vì nếu bị phát hiện có dấu hiệu trốn thuế thì vẫn có thể bị xử phạt hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định.
>>> Xem thêm: Danh sách các văn phòng công chứng làm việc cả thứ 7 và chủ nhật.
Trên đây là giải đáp của chúng tôi về vấn đề “Mua bán nhà đất có bắt buộc chuyển khoản để chống trốn thuế?”. Ngoài ra, nếu có bất kỳ thắc mắc nào hoặc cần hỗ trợ pháp lý, quý khách vui lòng liên hệ trực tiếp với Văn phòng công chứng Nguyễn Huệ theo thông tin:
VĂN PHÒNG CÔNG CHỨNG NGUYỄN HUỆ
Miễn phí dịch vụ công chứng tại nhà
VPCC Nguyễn Huệ được thành lập từ ngày 03/10/2012, có địa chỉ trụ sở tại số 165 Giảng Võ, phường Ô Chợ Dừa, thành phố Hà Nội dưới sự điều hành của các Công chứng viên có trình độ và bề dày thành tích trong ngành pháp luật cũng như trong lĩnh vực công chứng:
- Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân Luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
- Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.
- Công chứng viên Chu Cảnh Hưng: Đã từng làm 10 năm Viện phó viện kiểm sát nhân dân huyện Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh. Trưởng văn phòng công chứng Chu Cảnh Hưng.
- Công chứng viên Nguyễn Thị Kim Thanh: Là Luật sư, nguyên Trưởng Văn phòng công chứng tại Bắc Ninh với nhiều năm kinh nghiệm quản lý và điều hành nghiệp vụ. Chuyên gia dày dạn trong việc thẩm định hồ sơ pháp lý, giải quyết những hồ sơ khó và phức tạp một cách chuẩn xác nhất.
- Xem thêm…
- Địa chỉ: 165 Giảng Võ, phường Ô Chợ Dừa, Hà Nội
- Hotline: 0966.22.7979
- Email: ccnguyenhue165@gmail.com
XEM THÊM CÁC TỪ KHÓA TÌM KIẾM:
>>> Công chứng ủy quyền mua bán nhà đất cần chuẩn bị những giấy tờ gì?
>>> Khi có đồng sở hữu, công chứng mua bán nhà đất cần những điều kiện gì?
>>> Địa chỉ dịch thuật đa ngôn ngữ hiếm uy tín nhất tại Hà Nội
>>> Công chứng di chúc đối với người bị cụt tay được thực hiện thế nào?
>>> Xây nhà có cần bản vẽ thiết kế xây dựng?
