Khi người lập di chúc qua đời là thời điểm phát sinh hiệu lực của di chúc và cũng là lúc những người liên quan cần thực hiện đúng trình tự pháp luật để đảm bảo quyền thừa kế. Việc nắm rõ các bước thực hiện sẽ giúp hạn chế tranh chấp, bảo vệ quyền lợi của người được hưởng di sản và đảm bảo quá trình phân chia diễn ra minh bạch, đúng quy định.
>>> Xem thêm: Văn phòng công chứng quận Cầu Giấy ở đâu? Top địa chỉ đáng tin cậy.
I. Khái quát pháp lý khi người lập di chúc qua đời
Theo Điều 643 Bộ luật Dân sự 2015, di chúc có hiệu lực kể từ thời điểm người lập di chúc chết. Điều này đồng nghĩa với việc quyền và nghĩa vụ liên quan đến di sản sẽ được xác lập theo nội dung di chúc hợp pháp.
Các nguyên tắc quan trọng:
- Di chúc phải hợp pháp theo Điều 630 Bộ luật Dân sự 2015.
- Nội dung di chúc không trái pháp luật, đạo đức xã hội.
- Người thừa kế được xác định rõ ràng trong di chúc.

II. Các bước cần thực hiện khi người lập di chúc qua đời
1. Xác định tính hợp pháp của di chúc
Bước đầu tiên là kiểm tra di chúc có hợp pháp hay không theo Điều 630 Bộ luật Dân sự 2015.
Di chúc hợp pháp khi:
- Người lập minh mẫn, sáng suốt khi lập.
- Không bị lừa dối, đe dọa, cưỡng ép.
- Nội dung và hình thức phù hợp quy định pháp luật.
Nếu di chúc không hợp pháp, di sản sẽ được chia theo pháp luật.
2. Xác định người thừa kế và di sản
Sau khi xác nhận tính hợp pháp, cần xác định:
- Người được hưởng di sản theo di chúc.
- Phần tài sản cụ thể mỗi người được nhận.
- Các nghĩa vụ tài sản (nếu có).
Căn cứ Điều 659 Bộ luật Dân sự 2015, việc phân chia phải đúng nội dung di chúc.
>>> Xem thêm: Dịch thuật lấy ngay tại Hà Nội nhanh chóng, giá hợp lý.
3. Công bố di chúc khi người lập di chúc qua đời
Việc công bố di chúc được thực hiện theo Điều 647 Bộ luật Dân sự 2015.
Người giữ di chúc có trách nhiệm:
- Công bố nội dung di chúc cho những người liên quan.
- Đảm bảo tính trung thực, đầy đủ của nội dung.
Trong trường hợp di chúc được công chứng, việc công bố có thể thực hiện tại tổ chức hành nghề công chứng.
4. Thực hiện phân chia di sản
Sau khi công bố, các bên tiến hành phân chia tài sản theo nội dung di chúc.
Quy trình gồm:
- Lập văn bản thỏa thuận phân chia di sản.
- Công chứng hoặc chứng thực văn bản (nếu cần).
- Thực hiện sang tên tài sản (nhà đất, xe, tài khoản…).
5. Giải quyết tranh chấp (nếu có)
Nếu xảy ra tranh chấp, các bên có thể:
- Thương lượng, hòa giải.
- Yêu cầu Tòa án giải quyết theo quy định pháp luật.
Căn cứ Điều 623 Bộ luật Dân sự 2015, thời hiệu khởi kiện thừa kế là 30 năm đối với bất động sản và 10 năm đối với động sản.
>>> Xem thêm: Khi nào nên lựa chọn công chứng tận nơi để xử lý hồ sơ nhanh chóng và hiệu quả?
III. Lưu ý quan trọng khi người lập di chúc qua đời
1. Quyền của người thừa kế không phụ thuộc vào nội dung di chúc
Theo Điều 644 Bộ luật Dân sự 2015, một số đối tượng vẫn được hưởng di sản dù không có tên trong di chúc như:
- Con chưa thành niên.
- Cha, mẹ, vợ, chồng.
- Con đã thành niên nhưng không có khả năng lao động.
2. Nghĩa vụ tài sản của người chết
Theo Điều 615 Bộ luật Dân sự 2015:
- Người thừa kế phải thực hiện nghĩa vụ tài sản trong phạm vi di sản.
- Không phải dùng tài sản riêng để trả nợ thay.
3. Thời điểm chuyển quyền sở hữu
Việc chuyển quyền sở hữu tài sản chỉ hoàn tất khi:
- Đã phân chia xong di sản.
- Đã thực hiện đăng ký theo quy định pháp luật.

IV. Khi người lập di chúc qua đời cần chuẩn bị hồ sơ gì
Các giấy tờ cần thiết gồm:
- Giấy chứng tử của người chết.
- Bản di chúc (bản gốc hoặc hợp pháp).
- Giấy tờ chứng minh quyền sở hữu tài sản.
- Giấy tờ nhân thân của người thừa kế.
Việc chuẩn bị đầy đủ hồ sơ giúp quá trình thực hiện nhanh chóng, tránh phát sinh tranh chấp.
V. Tổng hợp quy trình thực hiện di chúc
Trình tự thực hiện gồm:
- Kiểm tra tính hợp pháp của di chúc.
- Xác định người thừa kế và di sản.
- Công bố di chúc.
- Lập văn bản phân chia tài sản.
- Hoàn tất thủ tục sang tên tài sản.
Quy trình này đảm bảo việc thực hiện đúng quy định pháp luật và hạn chế rủi ro pháp lý.
>>> Xem thêm: Dịch vụ sổ đỏ trọn gói – giải pháp cho mọi thủ tục nhà đất.
>>> Xem thêm: Căn cước công dân gắn chip thay thế được những giấy tờ nào?
Kết luận
Khi người lập di chúc qua đời là thời điểm quan trọng quyết định việc chuyển giao tài sản theo ý chí của người đã mất. Việc thực hiện đúng các bước theo quy định pháp luật không chỉ giúp bảo vệ quyền lợi của người thừa kế mà còn hạn chế tối đa tranh chấp phát sinh. Hiểu rõ quy trình, chuẩn bị đầy đủ hồ sơ và tuân thủ căn cứ pháp lý là yếu tố then chốt để việc thực hiện di chúc diễn ra thuận lợi và hợp pháp.
Nếu bạn cần thông tin thêm hoặc hỗ trợ trong việc soạn thảo và công chứng hợp đồng, đừng ngần ngại liên hệ ngay với Văn phòng công chứng Nguyễn Huệ. Chúng tôi chuyên cung cấp dịch vụ công chứng với đội ngũ luật sư và công chứng viên giàu kinh nghiệm sẵn sàng hỗ trợ bạn mọi thủ tục pháp lý cần thiết. Hãy gọi cho chúng tôi qua số điện thoại 0966.22.7979 hoặc đến trực tiếp văn phòng để nhận được sự tư vấn tận tình và chuyên nghiệp!
VĂN PHÒNG CÔNG CHỨNG NGUYỄN HUỆ
Miễn phí dịch vụ công chứng tại nhà
VPCC Nguyễn Huệ được thành lập từ ngày 03/10/2012 (có địa chỉ trụ sở tại số 165 Giảng Võ, phường Ô Chợ Dừa, thành phố Hà Nội) dưới sự điều hành của các Công chứng viên có trình độ và bề dày thành tích trong ngành pháp luật cũng như trong lĩnh vực công chứng:
- Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân Luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
- Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.
- Công chứng viên Chu Cảnh Hưng: Đã từng làm 10 năm Viện phó viện kiểm sát nhân dân huyện Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh. Trưởng văn phòng công chứng Chu Cảnh Hưng.
- Công chứng viên Nguyễn Thị Kim Thanh: Là Luật sư, nguyên Trưởng Văn phòng công chứng tại Bắc Ninh với nhiều năm kinh nghiệm quản lý và điều hành nghiệp vụ. Chuyên gia dày dạn trong việc thẩm định hồ sơ pháp lý, giải quyết những hồ sơ khó và phức tạp một cách chuẩn xác nhất.
- Xem thêm…
- Địa chỉ: 165 Giảng Võ, phường Ô Chợ Dừa, thành phố Hà Nội
- Hotline: 0966.22.7979
- Email: ccnguyenhue165@gmail.com
