Hàng xóm lấn chiếm đất thì giải quyết như thế nào theo quy định pháp luật?
Trong thực tế đời sống, tranh chấp đất đai giữa các hộ liền kề xảy ra khá phổ biến, đặc biệt là tình trạng hàng xóm lấn chiếm đất. Vậy khi bị hàng xóm lấn chiếm đất thì phải giải quyết như thế nào để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình? Hãy cùng văn phòng công chứng Nguyễn Huệ tìm hiểu qua bài viết dưới đây.
>>> Xem thêm: Phí công chứng hợp đồng chuyển nhượng nhà đất cập nhật mới nhất năm 2026.
1. Lấn chiếm đất là gì?
Theo quy định của pháp luật đất đai, hành vi lấn chiếm đất được hiểu bao gồm hai trường hợp là lấn đất và chiếm đất, cụ thể như sau:
– Lấn đất là hành vi người sử dụng đất tự ý dịch chuyển mốc giới hoặc ranh giới thửa đất nhằm mở rộng diện tích đất đang sử dụng mà:
Không được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cho phép; hoặc
Không có sự đồng ý của người sử dụng đất liền kề bị ảnh hưởng bởi việc lấn đất.
– Chiếm đất là hành vi sử dụng đất trái phép trong các trường hợp:
Sử dụng đất mà không được sự cho phép của cơ quan quản lý đất đai có thẩm quyền;
Sử dụng đất thuộc quyền sử dụng hợp pháp của tổ chức hoặc cá nhân khác mà không có sự đồng ý của tổ chức, cá nhân đó;
Tiếp tục sử dụng đất được Nhà nước giao hoặc cho thuê khi đã hết thời hạn sử dụng nhưng không được Nhà nước gia hạn, trừ trường hợp hộ gia đình, cá nhân trực tiếp sản xuất nông nghiệp sử dụng đất nông nghiệp theo quy định.
Như vậy, cả hành vi lấn đất và chiếm đất đều bị xem là vi phạm pháp luật đất đai và có thể bị xử lý theo quy định.
2. Hàng xóm lấn chiếm đất thì làm gì để bảo vệ quyền lợi?
Khi phát hiện hàng xóm có hành vi lấn chiếm đất, người sử dụng đất có thể thực hiện các bước sau đây để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình:
– Thương lượng, hòa giải: Trước hết, các bên nên trao đổi, thương lượng trực tiếp để yêu cầu trả lại phần diện tích đất bị lấn chiếm. Trường hợp không thể tự hòa giải, người bị xâm phạm quyền sử dụng đất có thể gửi đơn đề nghị UBND cấp xã nơi có đất tổ chức hòa giải theo quy định.
– Khởi kiện tại Tòa án nhân dân: Nếu việc hòa giải không đạt kết quả, người bị lấn chiếm đất có quyền khởi kiện tại TAND cấp huyện nơi có đất để yêu cầu giải quyết tranh chấp.
Đối với đất đã có Sổ đỏ, tranh chấp bắt buộc phải được giải quyết tại TAND cấp huyện.
Khi khởi kiện, người khởi kiện cần chuẩn bị đầy đủ hồ sơ, bao gồm các giấy tờ chứng minh quyền sử dụng đất và giấy tờ tùy thân theo quy định.
– Lựa chọn cơ quan giải quyết đối với đất chưa có sổ đỏ: Trong trường hợp đất chưa được cấp Giấy chứng nhận hoặc chưa có giấy tờ pháp lý về quyền sử dụng đất, người có tranh chấp có thể lựa chọn một trong hai phương án:
Khởi kiện tại TAND có thẩm quyền; hoặc
Đề nghị UBND cấp huyện hoặc cấp tỉnh giải quyết theo trình tự hành chính.
Việc lựa chọn phương thức giải quyết cần căn cứ vào điều kiện thực tế và hồ sơ pháp lý của thửa đất để đảm bảo hiệu quả và đúng quy định.
3. Mức xử phạt đối với hành vi hàng xóm lấn chiếm đất
Theo Điều 12 Luật Đất đai năm 2013, hành vi lấn chiếm đất đai là một trong những hành vi bị pháp luật nghiêm cấm. Cụ thể, mức xử phạt đối với hành vi này được quy định tại Nghị định 91/2019/NĐ-CP, đã được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 04/2022/NĐ-CP.
Mức phạt tiền được áp dụng căn cứ vào nhiều yếu tố, bao gồm loại đất bị lấn chiếm, diện tích đất vi phạm, khu vực xảy ra vi phạm và đối tượng thực hiện hành vi vi phạm.
Bên cạnh hình thức xử phạt bằng tiền, người có hành vi lấn chiếm đất còn phải thực hiện các biện pháp khắc phục hậu quả, cụ thể:
Buộc khôi phục lại tình trạng ban đầu của thửa đất trước khi xảy ra hành vi vi phạm;
Buộc trả lại phần diện tích đất đã bị lấn chiếm cho người sử dụng đất hợp pháp;
Buộc thực hiện thủ tục đăng ký đất đai theo quy định đối với các trường hợp đủ điều kiện được công nhận quyền sử dụng đất; trường hợp người đang sử dụng đất vi phạm thì bị buộc tạm thời tiếp tục sử dụng đất cho đến khi Nhà nước có quyết định thu hồi;
Buộc tiếp tục hoàn tất các thủ tục giao đất, cho thuê đất theo quy định đối với các trường hợp chưa hoàn thành thủ tục pháp lý;
Buộc nộp lại toàn bộ số tiền thu lợi bất hợp pháp có được từ hành vi vi phạm.
Những biện pháp này nhằm bảo đảm việc tuân thủ pháp luật đất đai, khắc phục triệt để hậu quả do hành vi lấn chiếm đất gây ra và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của các bên liên quan.
>>> Xem thêm: Những lợi ích nào khi lựa chọn văn phòng công chứng gần nhất tại Hà Nội trong các giao dịch pháp lý?
Như vậy, trên đây là giải đáp của chúng tôi về vấn đề “Thống kê, kiểm kê đất đai là gì? Khi nào được thực hiện theo quy định pháp luật?“. Ngoài ra, nếu có bất kỳ thắc mắc nào hoặc cần hỗ trợ pháp lý, quý khách vui lòng liên hệ trực tiếp với Văn phòng công chứng Nguyễn Huệ theo thông tin:
Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.
Bên cạnh đó là đội ngũ cán bộ nghiệp vụ năng động, nhiệt tình, có trình độ chuyên môn cao và tận tụy trong công việc.
Địa chỉ: 165 Giảng Võ, phường Ô Chợ Dừa, Hà Nội
Đường dây nóng: 0966.22.7979
Email: ccnguyenhue165@gmail.com
XEM THÊM CÁC TỪ KHÓA TÌM KIẾM:
>>> Khi sổ đỏ đang tranh chấp, có thể thực hiện công chứng thừa kế không?
>>> Phí công chứng hợp đồng mua bán xe ô tô hết bao nhiêu tiền?
Sao y chứng thực giấy tờ, tài liệu
