Sao y chứng thực giấy tờ, tài liệuMột trong những nét đặc trưng trong văn hóa gia đình của người Việt chính là cách gọi và vị trí của từng thành viên trong dòng tộc. Trong đó, “cháu đích tôn” là khái niệm được nhiều người nhắc đến, đặc biệt trong những gia đình coi trọng truyền thống thờ cúng tổ tiên. Vậy cháu đích tôn là gì, có vai trò như thế nào trong gia đình và liệu cháu đích tôn có được hưởng phần thừa kế nhiều hơn những người khác hay không? Hãy cùng Văn phòng công chứng Nguyễn Huệ tìm hiểu thông tin qua bài viết dưới đây.
1. Cháu đích tôn là gì? Trách nhiệm của cháu đích tôn trong gia đình
Để hiểu rõ khái niệm cháu đích tôn, cần xem xét cả góc độ ngôn ngữ, quan niệm truyền thống và vai trò thực tế của người được xem là đích tôn trong gia đình Việt Nam.
1.1 Cháu đích tôn là gì?
Theo Từ điển Tiếng Việt do Hoàng Phê chủ biên, đích tôn được hiểu là “cháu trai trưởng bên nội”. Trong khi đó, Việt Nam tự điển của Lê Văn Đức định nghĩa đích tôn là “người cháu nội trai lớn tuổi nhất trong hàng cháu nội”, thường gắn với trách nhiệm kế thừa việc thờ cúng gia đình.
Theo quan niệm truyền thống của người Việt, cháu đích tôn thường được hiểu là con trai trưởng của người con trai trưởng trong gia đình. Đây là người được kỳ vọng sẽ thay mặt gia đình gánh vác các công việc chung của dòng họ trong tương lai.
>>> Xem thêm: Tại Hà Nội, có văn phòng công chứng nào hỗ trợ làm dịch vụ sổ đỏ trọn gói ngoài giờ hành chính không?
Không chỉ giữ vai trò kế tục gia phong, nhiều gia đình còn quan niệm cháu đích tôn phải tiếp tục sinh con trai để duy trì huyết thống và việc nối dõi tông đường.
Trong trường hợp người con trai trưởng không có con trai, danh xưng cháu đích tôn thường sẽ được chuyển cho con trai của người em trai kế tiếp lớn tuổi nhất trong gia đình. Sau này, vị trí đó tiếp tục được truyền lại cho đời sau theo quan niệm nối dõi của dòng họ.
Theo phong tục xưa, dù những người chú hoặc bác khác trong gia đình còn sống thì cháu đích tôn vẫn được xem là người kế tục vai trò đại diện cho gia đình, đặc biệt trong các công việc liên quan đến tổ tiên và dòng tộc.
1.2 Trách nhiệm của cháu đích tôn đối với dòng họ
Vai trò của cháu đích tôn thường gắn liền với trách nhiệm giữ gìn nề nếp gia đình và duy trì truyền thống thờ cúng tổ tiên.
Người được xem là cháu đích tôn thường đứng ra lo liệu những công việc liên quan đến cúng giỗ, ngày lễ, Tết hoặc các dịp tưởng nhớ ông bà, tổ tiên.
Ngoài ra, cháu đích tôn còn được kỳ vọng thể hiện sự hiếu kính đối với thế hệ trước, đồng thời đóng vai trò kết nối các thành viên trong gia đình.
Trong nhiều gia đình truyền thống, cháu đích tôn còn có tiếng nói nhất định đối với một số vấn đề quan trọng liên quan đến gia đình, bởi đây được xem là người tiếp nối trách nhiệm của dòng tộc.
Do mang trên vai nhiều trách nhiệm nên từ nhỏ, cháu đích tôn thường được kỳ vọng sẽ trưởng thành, biết quản lý công việc chung và có trách nhiệm với gia đình nhiều hơn những người khác.
2. Cháu đích tôn có thể là con gái không?
Theo quan niệm truyền thống từ trước đến nay, cháu đích tôn thường phải là cháu trai trưởng bên nội, bởi người này được giao trách nhiệm nối dõi tông đường và thực hiện các nghi lễ liên quan đến tổ tiên.
Do đó, xét theo cách hiểu cổ truyền, con gái sẽ không được xem là cháu đích tôn.
Tuy nhiên, trong xã hội hiện đại, quan niệm này đang dần thay đổi theo hướng bình đẳng hơn.
Pháp luật Việt Nam hiện hành không có quy định phân biệt con trai hay con gái trong quyền, nghĩa vụ đối với gia đình. Mọi người con, người cháu đều có trách nhiệm chăm sóc ông bà, cha mẹ, thực hiện nghĩa vụ phụng dưỡng và đều có quyền lợi như nhau trong các quan hệ dân sự, trong đó có quyền thừa kế tài sản.
Vì vậy, dù không được gọi là “cháu đích tôn” theo quan niệm truyền thống thì người cháu gái vẫn có đầy đủ quyền và trách nhiệm như người cháu trai trong gia đình.
>>> Xem thêm: Phí công chứng văn bản chấm dứt hợp đồng mua bán nhà được tính thế nào?
3. Cháu đích tôn có được hưởng quyền thừa kế cao hơn không?
Nhiều người cho rằng do giữ vai trò đặc biệt trong gia đình nên cháu đích tôn sẽ được hưởng tài sản nhiều hơn những người khác. Tuy nhiên, điều này cần được xem xét theo quy định pháp luật về thừa kế.
3.1 Trường hợp chia thừa kế theo pháp luật
Theo quy định của pháp luật hiện hành, không có quy định nào ưu tiên cháu đích tôn được nhận phần di sản nhiều hơn so với những người thừa kế khác chỉ vì là cháu đích tôn.
Điều 651 Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định người thừa kế theo pháp luật được chia thành từng hàng thừa kế.
Trong đó:
– Hàng thừa kế thứ nhất gồm vợ, chồng, cha mẹ đẻ, cha mẹ nuôi, con đẻ và con nuôi của người chết.
– Hàng thừa kế thứ hai gồm ông bà nội, ông bà ngoại, anh chị em ruột của người chết và cháu ruột mà người chết là ông bà nội hoặc ông bà ngoại.
– Hàng thừa kế thứ ba bao gồm cụ nội, cụ ngoại, cô dì chú bác cậu ruột và những người thân thích khác theo quy định.
Pháp luật cũng quy định rõ rằng những người cùng hàng thừa kế sẽ được hưởng phần di sản bằng nhau.
Do đó, mặc dù trong phong tục truyền thống, cháu đích tôn có thể được xem trọng hơn, nhưng về mặt pháp lý thì cháu đích tôn không có quyền hưởng thừa kế cao hơn những người cháu khác.
Thông thường, cháu đích tôn thuộc hàng thừa kế thứ hai nếu người chết là ông bà nội hoặc ông bà ngoại.
Ngoài ra, Điều 652 Bộ luật Dân sự năm 2015 còn quy định về thừa kế thế vị. Theo đó, nếu cha hoặc mẹ của người cháu chết trước hoặc chết cùng thời điểm với người để lại di sản thì cháu sẽ được nhận phần di sản mà cha hoặc mẹ của mình đáng lẽ được hưởng nếu còn sống.
Như vậy, cháu đích tôn vẫn có thể được nhận phần thừa kế của ông bà trong trường hợp thừa kế thế vị, nhưng điều này không xuất phát từ vị trí “đích tôn” mà do quy định chung của pháp luật.
3.2 Trường hợp thừa kế theo di chúc
Khác với thừa kế theo pháp luật, nếu người để lại tài sản có lập di chúc hợp pháp thì việc chia tài sản sẽ được thực hiện theo ý chí của người đó.
Theo Điều 624 Bộ luật Dân sự năm 2015, di chúc là sự thể hiện ý chí của cá nhân nhằm chuyển tài sản của mình cho người khác sau khi qua đời.
Do đó, nếu ông bà muốn để lại phần tài sản nhiều hơn cho cháu đích tôn và nội dung này được ghi nhận hợp pháp trong di chúc thì cháu đích tôn hoàn toàn có quyền nhận phần tài sản lớn hơn những người khác.
Kết luận: Có thể thấy, cháu đích tôn là khái niệm mang nhiều ý nghĩa trong văn hóa truyền thống của người Việt, gắn liền với vai trò kế thừa và trách nhiệm đối với gia đình, dòng họ. Tuy nhiên, xét dưới góc độ pháp luật, cháu đích tôn không mặc nhiên được hưởng quyền thừa kế cao hơn các thành viên khác, trừ trường hợp được chỉ định cụ thể trong di chúc hoặc thuộc diện thừa kế thế vị theo quy định. Hy vọng bài viết đã giúp bạn hiểu rõ hơn về khái niệm cháu đích tôn cũng như quyền thừa kế của người cháu trong gia đình.
>>> Xem thêm: Dự kiến từ ngày 1/1/2025, có thể kiểm tra Sổ đỏ thật giả bằng mã QR?
Trên đây là giải đáp của chúng tôi về vấn đề “Cháu đích tôn có quyền thừa kế cao hơn?”. Ngoài ra, nếu có bất kỳ thắc mắc nào hoặc cần hỗ trợ pháp lý, quý khách vui lòng liên hệ trực tiếp với Văn phòng công chứng Nguyễn Huệ theo thông tin:
VĂN PHÒNG CÔNG CHỨNG NGUYỄN HUỆ
Miễn phí dịch vụ công chứng tại nhà
VPCC Nguyễn Huệ được thành lập từ ngày 03/10/2012, có địa chỉ trụ sở tại số 165 Giảng Võ, phường Ô Chợ Dừa, thành phố Hà Nội dưới sự điều hành của các Công chứng viên có trình độ và bề dày thành tích trong ngành pháp luật cũng như trong lĩnh vực công chứng:
- Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân Luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
- Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.
- Công chứng viên Chu Cảnh Hưng: Đã từng làm 10 năm Viện phó viện kiểm sát nhân dân huyện Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh. Trưởng văn phòng công chứng Chu Cảnh Hưng.
- Công chứng viên Nguyễn Thị Kim Thanh: Là Luật sư, nguyên Trưởng Văn phòng công chứng tại Bắc Ninh với nhiều năm kinh nghiệm quản lý và điều hành nghiệp vụ. Chuyên gia dày dạn trong việc thẩm định hồ sơ pháp lý, giải quyết những hồ sơ khó và phức tạp một cách chuẩn xác nhất.
- Xem thêm…
- Địa chỉ: 165 Giảng Võ, phường Ô Chợ Dừa, Hà Nội
- Hotline: 0966.22.7979
- Email: ccnguyenhue165@gmail.com
XEM THÊM CÁC TỪ KHÓA TÌM KIẾM:
>>> Công chứng văn bản chấm dứt hợp đồng mua bán nhà đất được thực hiện thế nào?
>>> Thủ tục làm sổ đỏ lần đầu năm 2026: Giấy tờ, chi phí bao nhiêu?
>>> Công chứng thừa kế có cần có mặt tất cả các đồng thừa kế không?
>>> Khi nào được công chứng tại nhà? Chi phí công chứng là bao nhiêu?
>>> Tại sao sơ yếu lý lịch lại quan trọng?
>>> Có những loại ký nháy nào? Cách sử dụng ra sao?