Tranh chấp lối đi không có Sổ đỏ giải quyết như thế nào?

Tranh chấp về lối đi là một trong những dạng tranh chấp xảy ra khá phổ biến trên thực tế, đặc biệt tại khu vực dân cư lâu năm hoặc đất sử dụng ổn định nhưng chưa hoàn thiện giấy tờ pháp lý. Không ít trường hợp phát sinh mâu thuẫn kéo dài do khó xác định quyền sử dụng đất hoặc căn cứ mở lối đi hợp lý. Vậy nếu không có Sổ đỏ thì tranh chấp lối đi sẽ được giải quyết ra sao? Hãy cùng Văn phòng công chứng Nguyễn Huệ tìm hiểu thông tin qua bài viết dưới đây.

>>> Có thể bạn quan tâm: Văn phòng công chứng Nguyễn Huệ tiên phong làm việc cả thứ 7 và chủ nhật tại thành phố Hà Nội.

1. Tranh chấp về lối đi có được xem là tranh chấp đất đai không?

Việc xác định bản chất tranh chấp là rất quan trọng bởi nếu được xem là tranh chấp đất đai thì người dân phải thực hiện thủ tục hòa giải bắt buộc trước khi khởi kiện hoặc yêu cầu cơ quan có thẩm quyền giải quyết.

Thông thường, tranh chấp về lối đi được chia thành hai trường hợp cụ thể:

– Trường hợp 1: Tranh chấp liên quan đến quyền mở lối đi qua

Theo khoản 1 Điều 254 Bộ luật Dân sự 2015 và Điều 29 Luật Đất đai 2024, trường hợp thửa đất ở phía trong bị bao bọc, không có hoặc không đủ đường đi ra đường công cộng thì chủ sử dụng đất có quyền yêu cầu chủ đất phía ngoài dành cho mình một lối đi phù hợp trên phần đất của họ.

Các bên có thể tự thống nhất về vị trí, kích thước chiều dài, chiều rộng hoặc chiều cao của lối đi sao cho thuận tiện trong sinh hoạt và hạn chế ảnh hưởng đến quyền lợi của nhau. Nếu không đạt được thỏa thuận thì có quyền yêu cầu Tòa án hoặc cơ quan nhà nước có thẩm quyền xem xét, xác định.

Có thể thấy, tranh chấp liên quan đến quyền mở lối đi qua giữa bất động sản bị vây bọc và bất động sản liền kề là tranh chấp dân sự, không phải tranh chấp đất đai theo nghĩa xác định quyền sử dụng đất. Vì vậy, nếu lựa chọn khởi kiện thì đương sự được quyền nộp đơn trực tiếp tại Tòa án mà không bắt buộc phải hòa giải tại cấp xã trước.

– Trường hợp 2: Tranh chấp lối đi do lấn chiếm đất giữa các hộ liền kề

Trên thực tế, nhiều trường hợp tranh chấp lối đi phát sinh từ việc một bên tự ý xây dựng, cơi nới hoặc sử dụng vượt quá phần đất thuộc quyền quản lý, dẫn đến việc lấn chiếm lối đi chung hoặc đất của hộ bên cạnh.

Theo khoản 47 Điều 3 Luật Đất đai 2024 và khoản 2 Điều 3 Nghị quyết 04/2017/NQ-HĐTP, trường hợp tranh chấp phát sinh từ hành vi lấn chiếm như trên thường được xác định là tranh chấp đất đai, bởi nội dung cốt lõi là xác định ai có quyền sử dụng hợp pháp đối với phần đất đang tranh chấp.

2. Giải quyết tranh chấp lối đi khi không có Sổ đỏ như thế nào?

2.1. Cách giải quyết tranh chấp quyền mở lối đi qua

Về nguyên tắc, các bên có thể lựa chọn nhiều hình thức giải quyết khác nhau như tự thương lượng, hòa giải hoặc khởi kiện.

Tuy nhiên, do tranh chấp thường kéo dài và khó đạt được tiếng nói chung nên trên thực tế, việc khởi kiện tại Tòa án thường là phương án hiệu quả hơn để bảo đảm quyền lợi.

Do đây là tranh chấp dân sự nên trình tự giải quyết sẽ được thực hiện theo thủ tục tố tụng dân sự, gồm các bước cơ bản sau:

– Bước 1: Nộp đơn khởi kiện tại Tòa án có thẩm quyền.

– Bước 2: Tòa án tiếp nhận và xem xét thụ lý hồ sơ.

– Bước 3: Tiến hành chuẩn bị xét xử sơ thẩm, thu thập chứng cứ và hòa giải.

– Bước 4: Mở phiên tòa xét xử sơ thẩm.

2.2. Giải quyết tranh chấp lối đi do lấn chiếm đất giữa các hộ liền kề

Đối với tranh chấp do hành vi lấn chiếm đất gây cản trở lối đi, các bên cũng có thể lựa chọn thương lượng, hòa giải, khởi kiện hoặc yêu cầu cơ quan hành chính giải quyết.

Tuy nhiên, trên thực tế thường áp dụng các phương thức sau:

– Hòa giải

Việc hòa giải thường có sự tham gia của bên thứ ba như trưởng thôn, tổ trưởng dân phố, công chức địa chính hoặc đại diện Ủy ban nhân dân xã, phường, thị trấn nơi có đất tranh chấp.

Phương thức này khá hiệu quả, đặc biệt tại khu vực nông thôn khi các bên có quan hệ gần gũi và dễ đạt được tiếng nói chung.

– Khởi kiện tại Tòa án hoặc đề nghị Ủy ban nhân dân giải quyết

Theo khoản 2 Điều 235 Luật Đất đai 2024, nếu lựa chọn khởi kiện hoặc đề nghị Ủy ban nhân dân cấp huyện, cấp tỉnh giải quyết thì trước tiên các bên bắt buộc phải hòa giải tại Ủy ban nhân dân cấp xã nơi có đất.

Đây là thủ tục tiền tố tụng bắt buộc. Nếu chưa thực hiện hòa giải tại xã, phường, thị trấn mà đã nộp đơn khởi kiện hoặc yêu cầu giải quyết thì hồ sơ sẽ không được tiếp nhận.

Cần lưu ý, nếu tranh chấp xảy ra trong trường hợp các bên không có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hoặc không có giấy tờ chứng minh quyền sử dụng đất theo Điều 137 Luật Đất đai 2024 thì người tranh chấp được lựa chọn một trong hai phương thức:

• Khởi kiện tại Tòa án nhân dân.
• Gửi đơn yêu cầu Ủy ban nhân dân cấp huyện hoặc cấp tỉnh giải quyết.

3. Căn cứ giải quyết tranh chấp lối đi khi không có Sổ đỏ

(Áp dụng đối với trường hợp tranh chấp lối đi được xác định là tranh chấp đất đai)

Theo khoản 1 Điều 108 Nghị định 102/2024/NĐ-CP, khi các bên không có Sổ đỏ hoặc không có giấy tờ về quyền sử dụng đất thì việc giải quyết tranh chấp sẽ dựa trên nhiều căn cứ khác nhau.

Cụ thể gồm:

– Chứng cứ về nguồn gốc đất và quá trình quản lý, sử dụng đất do các bên cung cấp.

– Hiện trạng sử dụng thực tế ngoài phần đất đang tranh chấp và mức bình quân diện tích đất trên đầu người tại địa phương.

– Sự phù hợp giữa hiện trạng sử dụng đất với quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất đã được phê duyệt.

– Chính sách ưu tiên đối với người có công với cách mạng hoặc thân nhân người có công.

– Các quy định pháp luật liên quan đến việc giao đất, cho thuê đất hoặc công nhận quyền sử dụng đất.

Như vậy, tranh chấp lối đi không có Sổ đỏ vẫn có thể được giải quyết theo quy định pháp luật. Tùy tính chất vụ việc là tranh chấp dân sự hay tranh chấp đất đai mà thủ tục sẽ khác nhau. Dù có thể áp dụng nhiều phương án như thương lượng, hòa giải hoặc yêu cầu cơ quan có thẩm quyền xử lý nhưng trên thực tế, khởi kiện thường là giải pháp mang lại hiệu quả cao hơn trong việc bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các bên.

>>> Xem thêm: Công chứng hợp đồng tặng cho đối với đất thổ cư được thực hiện thế nào?

Trên đây là giải đáp của chúng tôi về vấn đề “Tranh chấp lối đi không có Sổ đỏ giải quyết như thế nào?”. Ngoài ra, nếu có bất kỳ thắc mắc nào hoặc cần hỗ trợ pháp lý, quý khách vui lòng liên hệ trực tiếp với Văn phòng công chứng Nguyễn Huệ theo thông tin:

VĂN PHÒNG CÔNG CHỨNG NGUYỄN HUỆ

Miễn phí dịch vụ công chứng tại nhà

VPCC Nguyễn Huệ được thành lập từ ngày 03/10/2012, có địa chỉ trụ sở tại số 165 Giảng Võ, phường Ô Chợ Dừa, thành phố Hà Nội dưới sự điều hành của các Công chứng viên có trình độ và bề dày thành tích trong ngành pháp luật cũng như trong lĩnh vực công chứng:

1. Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân Luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
2. Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.
3. Công chứng viên Chu Cảnh Hưng: Đã từng làm 10 năm Viện phó viện kiểm sát nhân dân huyện Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh. Trưởng văn phòng công chứng Chu Cảnh Hưng.
4. Công chứng viên Nguyễn Thị Kim Thanh: Là Luật sư, nguyên Trưởng Văn phòng công chứng tại Bắc Ninh với nhiều năm kinh nghiệm quản lý và điều hành nghiệp vụ. Chuyên gia dày dạn trong việc thẩm định hồ sơ pháp lý, giải quyết những hồ sơ khó và phức tạp một cách chuẩn xác nhất.
5. Xem thêm…

• Địa chỉ: 165 Giảng Võ, phường Ô Chợ Dừa, Hà Nội
• Hotline: 0966.22.7979
• Email: ccnguyenhue165@gmail.com

XEM THÊM CÁC TỪ KHÓA TÌM KIẾM:

>>> Văn phòng công chứng gần nhất có cung cấp dịch vụ công chứng lưu động không?

>>> Thủ tục công chứng hợp đồng mua bán xe được thực hiện qua mấy bước?

>>> Cần lưu ý gì khi ký kết hợp đồng thế chấp nhà đất?

>>> Các văn phòng công chứng tại quận Ba Đình có công chứng ngoài giờ hành chính không?

>>> Di chúc không công chứng có hiệu lực pháp lý hay không? Thủ tục làm sổ đỏ thừa kế nhanh chóng hàng đầu Hà Nội.

>>> Chủ hộ đứng tên Sổ đỏ có quyền gì đối với đất của gia đình?