Thời hiệu yêu cầu hủy văn bản công chứng: Bao lâu thì hết quyền?
Văn bản công chứng có giá trị pháp lý cao và thường được xem là căn cứ vững chắc khi phát sinh tranh chấp. Tuy nhiên, trong nhiều trường hợp, văn bản công chứng được lập trái pháp luật, bị giả mạo, lừa dối hoặc vi phạm điều kiện có hiệu lực của giao dịch dân sự. Khi đó, câu hỏi được đặt ra là thời hiệu yêu cầu hủy văn bản công chứng là bao lâu và nếu hết thời hiệu thì có còn quyền khởi kiện hay không. Việc xác định đúng thời hiệu hủy văn bản công chứng có ý nghĩa quyết định đến khả năng bảo vệ quyền lợi của người bị xâm phạm.
>>> Xem thêm: Top 10 văn phòng công chứng hỗ trợ dịch vụ pháp lý uy tín cho khách hàng
1. Có hay không thời hiệu riêng để hủy văn bản công chứng
Pháp luật hiện hành không quy định một thời hiệu riêng biệt chỉ dành cho việc hủy văn bản công chứng. Trên thực tế, yêu cầu hủy văn bản công chứng được Tòa án xem xét như:
Yêu cầu tuyên bố giao dịch dân sự vô hiệu; hoặc
Yêu cầu giải quyết tranh chấp dân sự liên quan đến giao dịch đã được công chứng.
Do đó, được xác định theo thời hiệu yêu cầu tuyên bố giao dịch dân sự vô hiệu quy định tại Bộ luật Dân sự.
2. Căn cứ pháp lý xác định thời hiệu hủy văn bản công chứng
Việc xác định thời hiệu yêu cầu hủy văn bản công chứng chủ yếu dựa trên:
Điều 131 Bộ luật Dân sự 2015 – Hậu quả pháp lý của giao dịch dân sự vô hiệu
Điều 132 Bộ luật Dân sự 2015 – Thời hiệu yêu cầu Tòa án tuyên bố giao dịch dân sự vô hiệu
Luật Công chứng 2014 – Quy định về giá trị và việc hủy văn bản công chứng
Theo đó, thời hiệu phụ thuộc vào loại vô hiệu của giao dịch được công chứng.
thì thời hiệu yêu cầu hủy cũng là 02 năm, tính từ thời điểm người đại diện hoặc người có quyền lợi liên quan biết hoặc phải biết về việc giao dịch được xác lập.
3.3. Trường hợp hủy văn bản công chứng do vi phạm điều cấm của luật
Theo khoản 2 Điều 132 Bộ luật Dân sự 2015, đối với giao dịch dân sự vô hiệu tuyệt đối (vi phạm điều cấm của luật, trái đạo đức xã hội):
Không áp dụng thời hiệu yêu cầu Tòa án tuyên bố giao dịch dân sự vô hiệu.
Điều này đồng nghĩa rằng:
Không bị giới hạn thời gian khởi kiện;
Có thể yêu cầu bất cứ lúc nào nếu chứng minh được vi phạm.
3.4. Hủy văn bản công chứng do giả mạo chữ ký, giả mạo chủ thể
Các trường hợp giả mạo chữ ký, giả mạo người ký thường được xác định là:
Giao dịch không có ý chí của chủ thể;
Vi phạm nghiêm trọng điều kiện có hiệu lực.
4. Hết thời hiệu hủy văn bản công chứng có còn khởi kiện được không
Nếu đã hết thời hiệu (đối với trường hợp vô hiệu tương đối):
Tòa án có thể từ chối chấp nhận yêu cầu hủy văn bản công chứng nếu bên bị kiện có yêu cầu áp dụng thời hiệu;
Văn bản công chứng vẫn được coi là có hiệu lực pháp lý.
Tuy nhiên, nếu giao dịch thuộc trường hợp vô hiệu tuyệt đối, thì không bị ràng buộc bởi thời hiệu, dù thời gian đã kéo dài nhiều năm.
>>> Xem thêm: Dịch vụ công chứng hỗ trợ người dân hoàn thiện thủ tục pháp lý nhanh chóng
5. Tình huống minh họa thực tế
Năm 2018, bà A ký hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất đã được công chứng. Đến năm 2023, bà A khởi kiện yêu cầu hủy văn bản công chứng, cho rằng khi ký hợp đồng bà bị con trai đe dọa, cưỡng ép.
Tòa án xác định bà A đã biết quyền lợi của mình bị xâm phạm ngay từ năm 2018 nhưng đến năm 2023 mới khởi kiện, vượt quá 02 năm. Do bên bị kiện yêu cầu áp dụng thời hiệu, Tòa án bác yêu cầu khởi kiện.
6. Lưu ý quan trọng khi xác định thời hiệu hủy văn bản công chứng
Không phải mọi trường hợp hủy văn bản công chứng đều có thời hiệu;
Cần xác định rõ giao dịch vô hiệu tương đối hay vô hiệu tuyệt đối;
Thời điểm “biết hoặc phải biết” quyền lợi bị xâm phạm là yếu tố then chốt;
Nên khởi kiện sớm để tránh rủi ro bị áp dụng thời hiệu.
>>> Xem thêm: Hợp đồng thuê nhà có cần công chứng không? Nếu có thì công chứng ở đâu?
Kết luận
Thời hiệu hủy không được quy định riêng mà phụ thuộc vào bản chất vô hiệu của giao dịch được công chứng. Với các trường hợp vô hiệu tương đối, thời hiệu thường là 02 năm; trong khi đó, các trường hợp vô hiệu tuyệt đối không bị giới hạn thời gian khởi kiện. Việc hiểu đúng thời hiệu giúp người dân lựa chọn đúng thời điểm và phương thức bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình.
Nếu bạn cần thông tin thêm hoặc hỗ trợ trong việc soạn thảo và công chứng hợp đồng, đừng ngần ngại liên hệ ngay vớiVăn phòng công chứng Nguyễn Huệ. Chúng tôi chuyên cung cấp dịch vụ công chứng với đội ngũ luật sư và công chứng viên giàu kinh nghiệm sẵn sàng hỗ trợ bạn mọi thủ tục pháp lý cần thiết. Hãy gọi cho chúng tôi qua số điện thoại 0966.22.7979 hoặc đến trực tiếp văn phòng để nhận được sự tư vấn tận tình và chuyên nghiệp!
Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.
Bên cạnh đó là đội ngũ cán bộ nghiệp vụ năng động, nhiệt tình, có trình độ chuyên môn cao và tận tụy trong công việc.
Sao y chứng thực giấy tờ, tài liệu
