Những vấn đề pháp lý phức tạp về thời điểm công chứng
Trong hoạt động giao dịch dân sự, thương mại và nhà đất, thời điểm công chứng thường bị hiểu đơn giản là thời điểm “ký và đóng dấu”, trong khi trên thực tế đây lại là mốc pháp lý then chốt quyết định hiệu lực hợp đồng, xác định lỗi của các bên, cũng như làm căn cứ giải quyết tranh chấp. Rất nhiều vụ việc phát sinh không xuất phát từ nội dung hợp đồng, mà bắt nguồn từ những vấn đề pháp lý phức tạp xoay quanh thời điểm công chứng như: điều kiện pháp lý chưa hoàn tất, thay đổi ý chí tại thời điểm ký, khác biệt giữa thời điểm công chứng và thời điểm đăng ký, hoặc sự kiện pháp lý phát sinh ngay sau đó. Bài viết này phân tích tổng hợp và hệ thống các nhóm vấn đề pháp lý phức tạp thường gặp liên quan đến thời điểm công chứng theo pháp luật Việt Nam hiện hành.
>>> Xem thêm: “Bỏ túi” ngay checklist công chứng nhà đất tạivăn phòng công chứng
Khung pháp lý điều chỉnh thời điểm công chứng
Thời điểm công chứng theo Luật Công chứng
Theo Luật Công chứng 2024:
“Văn bản công chứng có hiệu lực kể từ thời điểm được công chứng viên ký và đóng dấu của tổ chức hành nghề công chứng, trừ trường hợp các bên có thỏa thuận khác hoặc pháp luật có quy định khác.” — “Điều 5 Luật Công chứng 2024”
Quy định này xác lập thời điểm công chứng là mốc hiệu lực hình thức của văn bản, nhưng không đồng nhất với thời điểm phát sinh toàn bộ quyền và nghĩa vụ dân sự trong mọi trường hợp.
Mối liên hệ giữa thời điểm công chứng và hiệu lực giao dịch
Theo Bộ luật Dân sự 2015:
“Giao dịch dân sự có hiệu lực khi đáp ứng đủ các điều kiện về chủ thể, ý chí, nội dung và hình thức theo quy định của pháp luật.” — “Điều 117 Bộ luật Dân sự 2015”
Như vậy, thời điểm công chứng chỉ là một yếu tố trong điều kiện về hình thức, còn hiệu lực nội dung hợp đồng có thể phụ thuộc vào các điều kiện pháp lý khác.
Nhóm vấn đề pháp lý phức tạp về thời điểm công chứng
Công chứng khi điều kiện pháp lý chưa hoàn tất
Một trong những vấn đề phổ biến nhất là công chứng hợp đồng trong khi:
Tài sản chưa đủ điều kiện giao dịch;
Hồ sơ pháp lý đang chờ phê duyệt;
Dự án đang trong giai đoạn chuyển tiếp hoặc xét duyệt.
Trong các trường hợp này, thời điểm công chứng không đồng nghĩa với thời điểm hợp đồng có thể thực hiện, dẫn đến tranh chấp về việc:
Bên nào chịu rủi ro nếu điều kiện không được chấp thuận;
Hợp đồng vô hiệu hay chỉ tạm hoãn hiệu lực.
Sự khác biệt giữa thời điểm công chứng và thời điểm xác lập quyền
Trong nhiều giao dịch, đặc biệt là:
Chuyển nhượng quyền sử dụng đất;
Thế chấp, bảo đảm nghĩa vụ;
Góp vốn bằng tài sản,
quyền đối với tài sản chỉ được xác lập khi hoàn tất đăng ký, dù hợp đồng đã được công chứng trước đó.
Pháp luật đất đai hiện hành xác định:
“Việc chuyển quyền sử dụng đất có hiệu lực kể từ thời điểm đăng ký vào sổ địa chính.” — “Khoản 3 Điều 188 Luật Đất đai 2013”
Do đó, thời điểm công chứng không phải lúc nào cũng là thời điểm xác lập quyền, mà chỉ là căn cứ xác định ý chí và nghĩa vụ cam kết ban đầu.
Thời điểm công chứng là một trong những yếu tố pháp lý phức tạp nhất trong giao dịch dân sự và thương mại hiện nay. Việc hiểu sai hoặc đánh giá đơn giản hóa mốc thời gian này có thể dẫn đến hậu quả pháp lý nghiêm trọng, từ vô hiệu hợp đồng đến tranh chấp kéo dài. Tiếp cận thời điểm công chứng một cách hệ thống, gắn với điều kiện pháp lý, ý chí chủ thể và bối cảnh phát sinh tranh chấp là yêu cầu bắt buộc để bảo đảm an toàn pháp lý cho mọi giao dịch.
Nếu bạn cần thông tin thêm hoặc hỗ trợ trong việc soạn thảo và công chứng hợp đồng, đừng ngần ngại liên hệ ngay vớiVăn phòng công chứng Nguyễn Huệ. Chúng tôi chuyên cung cấp dịch vụ công chứng với đội ngũ luật sư và công chứng viên giàu kinh nghiệm sẵn sàng hỗ trợ bạn mọi thủ tục pháp lý cần thiết. Hãy gọi cho chúng tôi qua số điện thoại 0966.22.7979 hoặc đến trực tiếp văn phòng để nhận được sự tư vấn tận tình và chuyên nghiệp!
Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.
Bên cạnh đó là đội ngũ cán bộ nghiệp vụ năng động, nhiệt tình, có trình độ chuyên môn cao và tận tụy trong công việc.
Sao y chứng thực giấy tờ, tài liệu
