Trong thực tế, việc cho người thân, bạn bè hoặc người quen ở nhờ nhà diễn ra khá phổ biến, đặc biệt tại các đô thị lớn. Nhiều gia đình vì tin tưởng nên chỉ thỏa thuận miệng, không lập giấy tờ gì kèm theo. Tuy nhiên, khi phát sinh tranh chấp hoặc liên quan đến cư trú, tài sản, trách nhiệm pháp lý, câu hỏi đặt ra là cho mượn nhà ở nhờ có cần làm giấy tờ không? Bài viết dưới đây sẽ phân tích vấn đề này dưới góc độ pháp luật hiện hành.
Cho ở nhờ nhà là việc chủ sở hữu hoặc người có quyền sử dụng hợp pháp nhà ở cho người khác sử dụng nhà để ở tạm thời, không thu tiền thuê nhà.
Về bản chất pháp lý, cho ở nhờ nhà được xem là một dạng của hợp đồng mượn tài sản, trong đó:
Bên cho mượn giao nhà ở cho bên mượn sử dụng
Bên mượn phải trả lại nhà khi hết thời hạn hoặc khi mục đích ở nhờ đã đạt được
Việc ở nhờ không phát sinh nghĩa vụ trả tiền thuê
Pháp luật có bắt buộc phải làm giấy tờ khi cho ở nhờ nhà không?
Câu trả lời là KHÔNG bắt buộc trong mọi trường hợp, nhưng nên lập giấy tờ.
Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định về hợp đồng mượn tài sản: “Hợp đồng mượn tài sản là sự thỏa thuận giữa các bên, theo đó bên cho mượn giao tài sản cho bên mượn để sử dụng không phải trả tiền”.
Pháp luật không bắt buộc hợp đồng mượn nhà ở phải lập thành văn bản, trừ trường hợp các bên có thỏa thuận khác hoặc pháp luật chuyên ngành có quy định.
Tuy nhiên, việc cho ở nhờ nhà chỉ thỏa thuận miệng tiềm ẩn nhiều rủi ro pháp lý, đặc biệt khi phát sinh tranh chấp.
Vì sao nên làm giấy tờ khi cho mượn nhà ở nhờ?
Mặc dù không bắt buộc, nhưng lập giấy cho ở nhờ nhà mang lại nhiều lợi ích pháp lý, cụ thể:
Xác định rõ thời hạn ở nhờ
Làm rõ quyền và nghĩa vụ của các bên
Tránh trường hợp người ở nhờ chiếm giữ nhà trái ý chí chủ nhà
Làm căn cứ khi giải quyết tranh chấp
Hỗ trợ việc đăng ký cư trú cho người ở nhờ
Trong thực tế, nhiều tranh chấp nhà ở bắt nguồn từ việc cho ở nhờ không có giấy tờ rõ ràng.
>>> Xem thêm: Ưu và nhược điểm của công chứng tại nhà so với công chứng tại văn phòng
Giấy cho ở nhờ nhà cần có những nội dung gì?
Giấy cho ở nhờ nhà (hoặc hợp đồng cho ở nhờ) nên thể hiện các nội dung cơ bản sau:
Thông tin bên cho ở nhờ và bên ở nhờ
Địa chỉ nhà ở cho ở nhờ
Thời gian cho ở nhờ (có thời hạn hoặc không thời hạn)
Mục đích sử dụng nhà
Cam kết trả lại nhà khi hết thời hạn
Thỏa thuận về sửa chữa, cải tạo nhà ở
Cam kết không cho người khác ở nhờ lại khi chưa được đồng ý
Giấy cho ở nhờ không bắt buộc phải công chứng, trừ khi các bên có nhu cầu tăng giá trị chứng cứ.
Cho ở nhờ nhà có liên quan đến đăng ký cư trú không?
Câu trả lời là CÓ.
Theo Luật Cư trú năm 2020: “Người đến sinh sống tại chỗ ở hợp pháp ngoài nơi thường trú từ 30 ngày trở lên phải thực hiện đăng ký tạm trú”.
Trong trường hợp ở nhờ:
Người ở nhờ có trách nhiệm đăng ký tạm trú
Chủ nhà có nghĩa vụ phối hợp, xác nhận chỗ ở hợp pháp
Giấy cho ở nhờ nhà là một trong những căn cứ chứng minh chỗ ở hợp pháp khi làm thủ tục cư trú.
Chủ nhà có quyền lấy lại nhà khi đã cho ở nhờ không?
Theo Bộ luật Dân sự năm 2015, bên cho mượn nhà có quyền:
Đòi lại nhà khi hết thời hạn ở nhờ
Đòi lại nhà khi mục đích ở nhờ đã đạt được
Đòi lại nhà nếu bên ở nhờ sử dụng nhà không đúng mục đích hoặc làm hư hỏng nghiêm trọng
Quy định này được ghi nhận rõ: “Bên cho mượn có quyền đòi lại tài sản mượn trước thời hạn nếu bên mượn sử dụng không đúng mục đích, công dụng của tài sản”.
Việc có giấy tờ cho ở nhờ sẽ giúp chủ nhà bảo vệ quyền đòi lại nhà thuận lợi hơn.
Rủi ro pháp lý khi cho ở nhờ nhà không làm giấy tờ
Một số rủi ro thường gặp gồm:
Khó chứng minh chỉ là ở nhờ, không phải thuê nhà
Người ở nhờ không chịu trả lại nhà
Phát sinh tranh chấp về chi phí sửa chữa, cải tạo
Khó xử lý khi người ở nhờ đăng ký cư trú lâu dài
Bất lợi khi khởi kiện ra Tòa án
Do đó, dù là người thân, việc lập giấy cho ở nhờ nhà vẫn là cần thiết.
Kết luận
Tóm lại, pháp luật không bắt buộc phải làm giấy tờ khi cho mượn nhà ở nhờ, nhưng việc lập giấy cho ở nhờ là rất cần thiết để hạn chế rủi ro và bảo vệ quyền lợi của các bên. Giấy cho ở nhờ giúp làm rõ quan hệ pháp lý, thời hạn sử dụng và là căn cứ quan trọng khi phát sinh tranh chấp hoặc làm thủ tục cư trú. Trong các giao dịch liên quan đến nhà ở, sự rõ ràng luôn là yếu tố then chốt.
Nếu bạn cần thông tin thêm hoặc hỗ trợ trong việc soạn thảo và công chứng hợp đồng, đừng ngần ngại liên hệ ngay vớiVăn phòng công chứng Nguyễn Huệ. Chúng tôi chuyên cung cấp dịch vụ công chứng với đội ngũ luật sư và công chứng viên giàu kinh nghiệm sẵn sàng hỗ trợ bạn mọi thủ tục pháp lý cần thiết. Hãy gọi cho chúng tôi qua số điện thoại 0966.22.7979 hoặc đến trực tiếp văn phòng để nhận được sự tư vấn tận tình và chuyên nghiệp!
Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.
Bên cạnh đó là đội ngũ cán bộ nghiệp vụ năng động, nhiệt tình, có trình độ chuyên môn cao và tận tụy trong công việc.
Sao y chứng thực giấy tờ, tài liệu
